گونه شناسی قتل ناشی از خطا در هدف به مثابه قتل عمد در ایران و کامن لا

گاه جانی با قصد کشتن شخص مقصود در اثر خطا در هدف، موجب قتل شخص نامقصود می شود. رویکرد نظام های کیفری ایران و کامن لا در عمد و غیرعمد شمردن این نوع قتل ناهمگون است. نظام کامن لا با تمرکز بر حفظ نظم عمومی و از طریق اعمال تئوری سوءنیت انتقال یافته در شناسائی این نوع قتل به مثابه قتل عمد مصمم است. در مقابل حقوق ایران با تاکید بر جنبه خصوصی قصاص نفس و اشتراط سلب حیات از شخص مقصود در قتل عمد، حکم به خروج قتل شخص نامقصود در اثر خطا در هدف از دایره قتل عمد نموده است. هدف این نوشتار امکان سنجی اتخاذ رویکرد مشابه نظام کیفری کامن لا در گونه شناسی قتل ناشی از خطا در هدف در حقوق ایران است. یافته های پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی نشان از امکان اتخاذ رویکرد همگون با نظام کیفری کامن لا و شناسائی قتل ناشی از خطا در هدف به مثابه قتل عمد تعزیری [فاقد قصاص] از رهگذر تفکیک جنبه عمومی و خصوصی این نوع قتل و کیفرگذاری تعزیری متناسب و بازدارنده آن در نظام کیفری ایران دارد. اتخاذ این رویکرد موجب درجه بندی قتل شخص نامقصود به دو نوع متفاوت می شود: قتل غیرعمد در حالتی که مرتکب، قصد کشتن نامشروع هیچ فردی را ندارد و قتل عمد در حالتی که مرتکب، قصد کشتن نامشروع فرد مقصود را دارد. الصاق برچسب قتل عمد به قتل شخص نامقصود در اثر خطا در هدف در حالت دوم، افزون بر انتقال پیام ارزش والای حق حیات بشر و قبح اخلاقی و شرارت نهفته در این نوع قتل، موجبات شرمساری بازپذیرنده جانی و تعقیب و مجازات همکاران جانی به اتهام معاونت در قتل عمد و در نهایت حمایت کارآمدتر از نظم عمومی را فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

خطا در هدف ، قتل عمد ، قتل غیرعمد ، سوءنیت انتقال یافته