بررسی و تحلیل محتوای آموزشی درس شیمی دهم براساس مولفه های مهارت های تفکر انتقادی

این پژوهش با هدف بررسی میزان تطابق محتوای کتاب شیمی دهم با عوامل تفکر انتقادی لیمپن و مهارت های حل مسئله گانیه انجام شده است. کتاب شیمی پایه دهم مورد تحلیل قرار گرفته و واحد تحلیل شامل بخش هایی نظیر آیا می دانید، خود را بیازمایید، باهم بیندیشیم، کاوش کنید، جداول، نمودارها و تصاویر می باشد. تحلیل داده ها به صورت توصیفی و تحلیلی انجام شده است. در روش توصفی از شاخص هایی نظیر فراوانی، درصد و جداول استفاده شده و در روش تحلیلی از تحلیل محتوای کمی بهره برده شده است. نتایج نشان داد که در میان مولفه های تفکر انتقادی لیمپن، بیشترین توجه به مهارت تفسیر داده ها معطوف شده است. این امر حاکی از این است که مهارت های مهمی نظیر همکاری گروهی، قضاوت صحیح و طرح سوال نیازمند توجه بیشتری هستند. همچنین، ساختار برنامه درسی شیمی کمتر به تقویت نوع خاصی از تفکر پرداخته و برنامه مدونی برای آموزش تفکر ارائه نکرده است. بیشترین تمرکز در این کتاب ها بر مهارت حل مسئله بوده و در مراتب بعدی، مهارت های ذهنی قاعده محور و تعریفی قرار دارند. هماهنگی کافی میان مولفه های مختلف حل مسئله وجود ندارد و به جای توجه به رویکرد پژوهش محور، عمدتا فعالیت محوری غالب است. در تطبیق میان مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله، بخش هایی از کتاب که بیشترین تاکید را بر تحلیل و ارزیابی داشته اند، عموما در مهارت حل مسئله نیز برجسته تر بوده اند که نشان دهنده کم توجهی به مهارت هایی نظیر طرح سوال، استدلال منطقی و ارزیابی شواهد است. بنابراین، نمی توان در فرایند حل مسئله به طور شایسته ای به سوال هایی با مضمون مهارت های ذهنی قاعده محور و تعریفی پرداخت.

کلیدواژه ها:

شیمی دهم ، تحلیل محتوای آموزشی ، تفکر انتقادی ، کیفیت آموزشی