واکاوی جامعه شناختی نماد دایره در ساختارهای تدفینی عصرآهن مطالعه موردی گورستان های حوزه ی رود مشگین چایی

عصر آهن به دوره­ای اطلاق می­گردد که در آن تکاپوی مهاجرت در بین اقوام مختلف شدت گرفت. بهترین اثر باستان­شناختی از این اقوام مهاجر، ساختارهای تدفینی آنهاست. به گونه­ای که این ساختارها در بسیاری از حوزه­های باستان­شناختی که آنها اشغال نموده­اند، دیده می­شود. شاخص­ترین ویژگی تدفینی این اقوام که در غالب سرزمین­های وارد شده به آن قابل مشاهده است، وجود یک ساختار مدور سنگی بر سطح گور است که فضای مرکزی یا محل قرار گرفتن مرده را احاطه نموده است که گاهی بواسطه چیدن یک ردیف قلوه­سنگ یا قطعه سنگ ساخته می­­شده و یا گاهی با ساختاری چند ردیفه از سنگ­های کوچک و بزرگ و با نظمی خاص انجام می­گرفته است. منطقه­ی مورد مطالعه، حوضه یکی از رودخانه­های پر آب شهرستان مشگین­شهر است که یکی از مهمترین عوامل شکل­گیری محوطه­های باستانی این بخش از استان اردبیل به شمار می­آید. در بررسی­های میدانی، گورستان­های عصر آهن بسیاری در این حوضه مورد مطالعه قرار گرفت که یکی از ویژگی­های بارز آنها، ساختارهای جالب توجه دایره­ای شکلی است که فضای داخلی گور و محل قرار گرفتن جایگاه مرده را احاطه نموده است. پژوهش حاضر با پیش زمینه­ای مختصر از نحوه پراکنش چنین ساختارهایی در قبور هزاره دوم و اول ق.م، با نگاهی به مطالعات اسطوره­شناختی و نمادشناختی، به چرایی و چگونگی وجود ساختارهای مدور در تدفین­های باستانی عصر آهن حوزه مشگین­چایی پرداخته است. نگاهی جامعه­شناختی به این موضوع، نشانگر وجود باورهای خاصی در بین جوامع عصر آهن بوده که اعتقاد به آنها سبب پیدایش و تداوم شیوه­های خاصی در تدفین مردگان شده است.

کلیدواژه ها:

Iron Age ، Meshgin Chayi basin ، Cemetery ، tomb ، Circular structure. ، عصر آهن ، حوزه مشگین چایی ، گورستان ، گور ، ساختار مدور.