رابطه بین سبک تدریس معلم و انگیزه درونی دانش آموز

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سبک های تدریس معلمان و انگیزه درونی دانش آموزان دوره متوسطه انجام شده است. انگیزه درونی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین در یادگیری عمیق، پایدار و خودتنظیم شده، نقش مهمی در موفقیت تحصیلی و رشد روان شناختی دانش آموزان ایفا می کند. در این راستا، سبک تدریس معلم به عنوان یک عامل محیطی تاثیرگذار، می تواند نقش تعیین کننده ای در شکل گیری یا تضعیف انگیزه درونی ایفا کند. چارچوب نظری این پژوهش مبتنی بر نظریه خودتعیین گری (Self-Determination Theory) ارائه شده توسط دسی و رایان (۱۹۸۵) است که بر سه نیاز روان شناختی اساسی—خودمختاری، شایستگی و ارتباط—تاکید دارد.روش تحقیق از نوع کمی و همبستگی است. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه های هشتم و نهم مدارس دولتی شهر [نام شهر] در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بوده و نمونه ای به حجم ۳۰۰ نفر به صورت تصادفی طبقه ای انتخاب گردید. برای گردآوری داده ها از دو پرسش نامه معتبر استفاده شد: پرسش نامه سبک تدریس معلم (بر اساس مدل Reeve، ۲۰۰۶) که سه سبک حمایتی، کنترل گر و آزادمنشانه را اندازه گیری می کند، و پرسش نامه انگیزه درونی (Intrinsic Motivation Inventory – IMI) که ابعاد علاقه/لذت، درک شایستگی، تلاش و ارزش گذاری را ارزیابی می کند. روایی ابزارها با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی (CFA) و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ (بیش از ۰.۸۰) تایید شد.داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که سبک تدریس حمایتی به طور معناداری با افزایش انگیزه درونی دانش آموزان مرتبط است (β = ۰.۴۷, p < ۰.۰۱)، در حالی که سبک کنترل گر تاثیر منفی و معناداری بر انگیزه درونی دارد (β = -۰.۳۲, p < ۰.۰۵). سبک آزادمنشانه نیز رابطه ای مثبت اما ضعیف با انگیزه درونی نشان داد (β = ۰.۱۹, p < ۰.۱۰). تحلیل های تکمیلی نشان دادند که سبک تدریس حمایتی بیشترین هم پوشانی را با نیازهای روان شناختی خودمختاری و شایستگی دارد، که به نوبه خود موجب تقویت انگیزه درونی می شود.یافته های این پژوهش نشان می دهد که آموزش معلمان در زمینه سبک های تدریس انگیزه بخش می تواند نقش موثری در ارتقاء کیفیت یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایفا کند. همچنین، نتایج این مطالعه می تواند مبنایی برای طراحی برنامه های تربیت معلم، اصلاح سیاست های آموزشی و توسعه راهبردهای یادگیری مبتنی بر انگیزه باشد.

کلیدواژه ها:

سبک تدریس معلم ، انگیزه درونی ، نظریه خودتعیین گری ، سبک حمایتی ، سبک کنترل گر ، آموزش و یادگیری ، روان شناسی تربیتی