بازشناسی مولفه های پایداری در حیاط های مرکزی خانه های سنتی اقلیم گرم و خشک ایران

یکی از مهمترین عناصر بومی معماری ایرانی، حیاط مرکزی است، که در بناهای ساخته شده در اقلیم گرم و خشک و دیگر اقلیم ها دیده می شود. این عنصر مهم علاوه بر آن که در کاهش مصرف انرژی و ارتقاء آسایش حرارتی ساکنین نقش بسیار موثری دارد، در حفظ محیط زیست و افزایش تعاملات خانوادگی، ایجاد حس تعلق به مکان، حفظ محرمیت و امنیت ساکنین و غیره نقش موثر و پر رنگی را نیز ایفا می کند. در بین پژوهشگران و اندیشمندان حوزه معماری، دیدگاه براندو روبرت وال در خصوص اصول معماری پایدار دارای اهمیت فراوانی است. معماری ایرانی که پشتوانه حکیمانه و غنی داشته، از همان ابتدا در مسیر پایداری بوده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی است که داده های جمع آوری شده به شیوه توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته اند، این پژوهش در تلاش است ضمن معرفی و تبیین مفهوم پایداری، به بررسی و تحلیل مولفه های معماری پایدار، در حیاط های مرکزی خانه های اقلیم گرم و خشک نیز بپردازد. نتایج پژوهش گویای آن است که در معماری ایرانی و ساخت حیاط مرکزی، عواملی همچون، توجه به جهت گیری ساختمان، بهره گیری و ساخت مصالح از خاک حاصل از گودال باغچه و حیاط، وجود ارتباط انسان، طبیعت و معماری، سازماندهی فضاها در اطراف حیاط مرکزی، توجه و ساخت تابستان نشین و زمستان نشین، توجه به مسائل اقلیمی، فرهنگی، هویتی، مذهبی و غیره، توجه به مقیاس و تناسبات انسانی، بهره گیری از حوض آب در وسط حیاط به عنوان عاملی در جهت خنکی بناهای اطراف و غیره پاسخ داده شده و همگی هم سو با معماری پایدار، طراحی اقلیمی و تایید کننده دیدگاه وال نیز می باشد که می بایست در معماری و شهرسازی معاصر بیشتر مورد توجه و پیشبرد قرار بگیرد.