بررسی تطبیقی مسئولیت بین المللی دولت ها در قبال آلودگی های زیست محیطی با نگاهی به رویه دیوان بین المللی دادگستری

مسئولیت بین المللی دولت ها در قبال آلودگی های زیست محیطی به عنوان یکی از چالش های محوری حقوق بین الملل معاصر، مورد توجه گسترده ای قرار گرفته است. این مقاله با رویکردی تطبیقی و با تمرکز بر رویه دیوان بین المللی دادگستری، به بررسی مبانی نظری و عملی مسئولیت دولت ها در قبال خسارات زیست محیطی می پردازد. مطالعه حاضر نشان می دهد که اصولی مانند «عدم ضرر به دیگران»، «پیشگیری» و «جبران خسارت» به عنوان پایه های حقوقی این مسئولیت در اسناد بین المللی و آرای قضایی نهادینه شده اند. دیوان بین المللی دادگستری در پرونده های مهمی مانند قضیه کارخانه کورفو و اختلافات دریایی بین پرو و شیلی، نقش تعیین کننده ای در توسعه این اصول ایفا کرده است. با این حال، چالش های عمده ای از جمله دشواری اثبات رابطه سببیت، مقاومت دولت ها در پذیرش مسئولیت و نبود سازوکارهای اجرایی موثر، تحقق کامل این مسئولیت را با مانع روبرو کرده است. این مقاله با تحلیل این چالش ها، پیشنهاد می کند که تقویت همکاری های بین المللی، ایجاد صندوق های جبران خسارت و توسعه سازوکارهای نظارتی می توانند به بهبود نظام پاسخگویی بین المللی کمک کنند. در نهایت، یافته های این پژوهش حاکی از آن است که علیرغم پیشرفت های قابل توجه در حوزه نظری، نظام بین المللی هنوز نیازمند تحولات ساختاری برای تضمین مسئولیت پذیری دولت ها در قبال آلودگی های زیست محیطی است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت بین المللی ، آلودگی زیست محیطی ، دیوان بین المللی دادگستری ، حقوق بین الملل محیط زیست ، جبران خسارت