ارزیابی لاین های امیدبخش گندم نان با عملکرد بالا و خصوصیات زراعی مطلوب با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل در جنوب استان فارس

شناسایی و انتخاب لاین ها و ارقام مناسب برای کشت گندم نان در هر ناحیه جغرافیایی اهمیت زیادی دارد. بدین منظور، این پژوهش به منظور ارزیابی و انتخاب لاین های برتر گندم نان واجد صفات مطلوب زراعی در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس در سال های زراعی ۱۳۹۸-۱۳۹۹ و ۱۳۹۹-۱۴۰۰ انجام گردید. در سال اول، ۳۱۵ لاین خالص و چهار شاهد بررسی و ۶۵ لاین برتر با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده­آل (SIIG) انتخاب و در سال دوم، این لاین ها تحت طرح آلفا لاتیس در دو تکرار آزمایش شدند. در سال اول، نتایج نشان داد که میانگین عملکرد دانه در لاین های انتخاب شده ۷/۶۹ تن در هکتار بود که از میانگین عملکرد ژنوتیپ­های شاهد (۶/۹۷ تن در هکتار) و مجموع ژنوتیپ­ها (۶/۵۰ تن در هکتار) بیشتر بود. در سال دوم، تفاوت های معنی داری بین لاین ها در اکثر صفات مورد بررسی مشاهده شد. از نظر دیفرانسیل گزینش، بیشترین و کمترین مقدار به ترتیب مربوط به صفات وزن هزار دانه (۴/۸۰ درصد) و ارتفاع با (۰/۸۹- درصد) بود. علاوه بر این، دیفرانسیل کل مطلوب مثبت و منفی به ترتیب ۵/۶۰ درصد و ۲/۶۹- درصد به دست آمد. شاخص SIIG لاین ها را به شش گروه تقسیم کرد. ژنوتیپ های شماره ۲۸، ۳۶، ۶۰، ۲۵، ۴۵، ۵۳، ۳۵، ۱۲، ۳۳، ۱۱، ۳۷، ۱۶، ۳۴، ۱۹، ۵۹، ۴۸، ۴۹، ۸ و ۳۰ با عملکرد بالاتر از ارقام شاهد به عنوان بهترین ژنوتیپ ها شناسایی شدند. با توجه به نتایج، لاین های منتخب برای بررسی سازگاری در آزمایشات یکنواخت سراسری اقلیم گرم کشور معرفی گردیدند.

کلیدواژه ها:

شاخص SIIG ، طرح آلفا لاتیس ، عملکرد دانه ، وزن هزار دانه