ارزیابی اثرات گردشگری / تفرج بر محیط زیست (مورد: پارک جنگلی کبودوال استان گلستان)

صنعت گردشگری یکی از منابع مهم تولید درآمد، اشتغال و ایجاد زیرساخت ها برای نیل به توسعه پایدار محسوب می شود. در عین حال یکی از الزامات توسعه پایدار آن است که منابع طبیعی به عنوان میراث جمعی بشریت علاوه بر پاسخگویی به نیازهای نسل، حاضر ظرفیت پاسخدهی به نیازهای نسل های آینده را نیز داشته باشند. لذا بایستی کمترین اثرات را بر محیط زیست داشته باشند. در این پژوهش از روش پرسشنامه برای شناسایی و ارزیابی اثرات گردشگری بر محیط زیست در پارک جنگلی کبودوال استفاده شد. به این منظور تعداد ۵۰ پرسشنامه بین متخصصین و کارشناسان توزیع و تکمیل گردید. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در نرم افزار SPSS محاسبه شد. مقدار ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه ها حدود ۰/۸۴ بدست آمد که نشان داد پرسشنامه از پایایی مطلوبی برخوردار است. این ارزیابی بر روی مولفه های اکولوژیکی منطقه شامل خاک، پوشش گیاهی، حیات وحش و منابع آب انجام شد. نتایج نشان داد از نظر متخصصین، بیشترین اثرات مستقیم حاصل از گردشگری بر پوشش گیاهی سطح زمین است (۴/۸) که باعث کاهش مقادیر آن می شود. کمترین اثرات مستقیم گردشگری مربوط به معرفی گونه های غیربومی است (۳/۱). همچنین مطابق نتایج، بیشترین اثرات غیر مستقیم حاصل از گردشگری مربوط به تسریع فرسایش خاک (۴/۶) و کمترین اثرات غیر مستقیم مربوط به رشد بیش از حد جلبک ها در منابع آبی (۳/۷) است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر می تواند به توسعه پایدار گردشگری و بهینه سازی شرایط مناطق تفرجی با در نظر گرفتن اثرات منفی گردشگری بر منابع طبیعی کمک نماید. نتایج پژوهش همچنین می تواند منجر به حفظ منطقه برای استفاده های آتی و دراز مدت گردد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی اثرات ، گردشگری ، توسعه گردشگری ، پایدار ، مولفه های اکولوژیکی ، پارک جنگلی کبودوال ، گلستان