شناخت نوینتاثیر ارکان شهر اسلامی در آیندهی شکل گیری آن ها (نمونه موردی: شهر کرمانشاه)

شهر اسلامی به عنوان نمودی از ارزشهای دینی، فرهنگی و اجتماعی اسلام، ساختاری متفاوت از سایر الگوهای شهرسازی دارد. این الگو مبتنی بر اصولی همچون عدالت اجتماعی، مرکزیت مسجد و تعادل میان فضاهای عمومی و خصوصی است. شهر کرمانشاه، با پیشینهای غنی و موقعیتی جغرافیایی ویژه، در بستر فرهنگ اسلامی شکل گرفته و توسعه یافته است. این مقاله به بررسی ارکان شهر اسلامی و تاثیر آنها بر شکل گیری بافت تاریخی شهر کرمانشاه پرداخته است. با تمرکز بر اجزایی نظیر مسجد جامع، بازار سنتی، محلات قدیمی و ساختار محوری شهر، نقش مولفههای فرهنگی و دینی در قالبگیری فیزیکی و اجتماعی شهر تحلیل گردیده است. یکی از مهمترین دستاوردهای تحلیل فرایند تکوین شهر ایرانی - اسلامی در کرمانشاه، آن است که مشخص گردید، ایجاد فضایی اجتماعی و فرهنگی، بر اساس همبستگی و تعاملات نزدیک میان ساکنان در محلههای قدیمی کرمانشاه، توام با حفظ هویت مذهبی و فرهنگی، در بستری اجتماعی-کالبدی، نمونهای از زندگی جمعی مسلامت آمیز مذاهب و اقوام در بستری متنوع است. همچنین، روابط اجتماعی و فرهنگی، در ارتباط نزدیک بین همسایگان و حضور پررنگ نهادهای مذهبی نظیر مساجد و مدرسه ها و نیز در ارتباط با بازار قدیم بهوجود آمده اند، که نقش انکارناپذیری در شکل گیری پایداری هویت اجتماعی و تقویت همبستگی ایفا نموده است. پژوهش حاضر از نظر نوع (هدف)، توسعه ای- کاربردی بوده و و از منظر روش (ماهیت) به صورت همزمان از دو روش توصیفی- تحلیلی بهره برده است. در بخش دیدگاههای نظری و مطالعه موردی، از روش توصیفی استفاده شده و به منظور شناخت روابط بین متغیرها و مولفه های مورد مطالعه از روش تحلیلی بهره گرفته شده است.

کلیدواژه ها:

شهر اسلامی ، بافت تاریخی ، کرمانشاه ، هویت شهری ، ارکان شهر سنتی