نقش الگوی مدیریت جامع حوزه آبخیز در بهبود حکمرانی شهری در مناطق خشک

مناطق خشک و نیمه خشک، به ویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، با چالش های متعددی در زمینه مدیریت منابع طبیعی و حکمرانی شهری مواجه اند. افزایش بهره برداری ناپایدار از منابع آب و خاک، تغییرات اقلیمی، و رشد سریع جمعیت شهری، منجر به تخریب محیط زیست، کاهش کیفیت منابع آبی، و افزایش آسیب پذیری شهرها در برابر بحران های طبیعی شده است. در این میان، مدیریت جامع حوزه آبخیز به عنوان یک رویکرد اکوسیستم محور، یکپارچه و مشارکت محور، می تواند به ارتقای کیفیت حکمرانی شهری و تقویت تاب آوری در برابر مخاطرات محیطی کمک کند. هدف این پژوهش، بررسی نقش مدیریت جامع حوزه آبخیز در بهبود شاخص های حکمرانی شهری و تحلیل مزایا و چالش های آن در بستر مناطق خشک ایران است. یافته ها نشان می دهد که تلفیق اصول مدیریت جامع آبخیز با فرآیندهای حکمرانی شهری، می تواند موجب بهبود شاخص هایی همچون اثربخشی، کارایی، پاسخگویی، شفافیت، عدالت محیطی، مشارکت عمومی، انسجام نهادی و قانونمندی شود. همچنین این رویکرد بستری مناسب برای تصمیم گیری علمی، شراکت نهادهای محلی و مدیریت هماهنگ منابع طبیعی فراهم می سازد. از سوی دیگر، مطالعه حاضر بر تفاوت های بنیادین میان «حکمرانی آب» و «حکمرانی آبخیز» تاکید دارد؛ به طوریکه حکمرانی آبخیز، با در نظر گرفتن مرزهای طبیعی، به جای مرزهای اداری، نگاهی جامع به منابع و فرایندهای اکولوژیکی دارد و از توان مشارکتی ذینفعان در مقیاس محلی بهره می گیرد. در نهایت، این پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست های بخشی، عبور از نگاه های جزئیات، و حرکت به سوی حکمرانی یکپارچه و منسجم در مدیریت منابع طبیعی و توسعه شهری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، حکمرانی آب ، حکمرانی آبخیز ، حکمرانی شهری