تحلیل تطبیقی مفهوم فطرت و زیبایی در معماری ایرانی-اسلامی با تاکید بر اندیشه های شهید مطهری؛ رهیافتی بر طراحی شهرهای آینده

مقدمه: در بستر معماری ایرانی-اسلامی، مفاهیم فطرت و زیبایی جایگاه بنیادی دارند که ریشه در مبانی هستی شناختی و معرفت شناختی تمدن اسلامی دارند. با این حال، در جریان تحولات معماری معاصر و رشد نگرش های فن محور، این مفاهیم کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. اندیشه های شهید مطهری به عنوان یکی از متفکران برجسته معاصر، تبیین ژرف از نسبت میان فطرت انسانی و ادراک زیبایی ارائه می دهد که می تواند راهگشای بازاندیشی مضامین طراحی معماری و شهرسازی آینده باشد. از اینرو، بررسی تطبیقی این مفاهیم در معماری سنتی و تحلیل آن در پرتو اندیشه های مطهری، ضرورتی علمی و کاربردی افتاده است. هدف پژوهش: هدف این پژوهش با هدف تبیین پیوند فطرت و زیبایی در معماری ایرانی-اسلامی براساس اندیشه های شهید مطهری و بررسی ظرفیت های آن در شکل دهی به الگوهای طراحی در شهرهای آینده است. روش تحقیق: در این تحقیق از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده و گردآوری داده ها به شکل اسنادی و کتابخانه ای صورت گرفته است. یافته ها: نتایج تحقیق نشان می دهد که فطرت به عنوان جوهر مشترک انسان ها، مبنایی برای ادراک زیبایی و ارتباط با فضاهای معنادار است. معماری ایرانی-اسلامی با تکیه بر اصولی همچون تناسب، توازن، هندسه مقدس و ناور، تجلی گاه عینی این مفاهیم بوده است. اندیشه های شهید مطهری نیز با تاکید بر جنبه های فطرت انسان، زمینه های فلسفی برای تبیین اصالت زیبایی و ضرورت بازآفرینی آن در محیط مصنوعی فراهم می کند. نتیجه گیری: با بازخوانی معماری ایرانی-اسلامی از منظر فطرت گرایی مطهری، می توان به الگویی دست یافت که ضمن حفظ هویت فرهنگی، به نیازهای معنوی و روانی انسان در شهرهای آینده پاسخ دهد. رهیافت مبتنی بر فطرت، راهی برای آشتی میان انسان، محیط و معنا در طراحی شهری معاصر به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

معماری ایرانی-اسلامی ، هستی شناختی ، شهید مرتضای مطهری ، فطرت انسانی ، شهرهای آینده