چالش ها و فرصت های هوش مصنوعی و قرآن در علوم پزشکی: یک مرور روایتی

زمینه و هدف: قرآن در مباحث بسیاری در باب فناوری به عنوان یک منبع و مرجع، بین متفکران و صاحب نظران دینی مطرح بوده است. از نظر قرآن پژوهش در عرصه فناوری، امری واجب است که خداوند به آن فرمان داده و برای امتثال فرمان الهی در جهت آبادانی زمین، بشر موظف است توان خویش را به کار بسته تا دستور الهی تحقق یابد. مطالعه حاضر با هدف بررسی چالش ­ها و فرصت­ های هوش مصنوعی و قرآن در علوم پزشکی انجام شد.روش ها: در این مطالعه مرور روایتی، مقالات مرتبط در پایگاه های اطلاعاتی Web of Science ،PubMed ،Scopus ،SID ،Magiran و موتور جست وجوگر Google Scholar به دو زبان فارسی و انگلیسی تا سال ۲۰۲۵ میلادی جستجو شدند. به منظور جستجوی مقالات در منابع از کلید واژه های "هوش مصنوعی"، "قرآن" و "علوم پزشکی" استفاده شد.یافته ها: نتایج حاکی از فرصت­ های هم­ افزایی قرآن و هوش مصنوعی در علوم پزشکی شامل ترجمه، تحلیل و تفسیر آیات قرآن، پردازش زبان طبیعی، شناسایی الگوهای آیات قرآنی، تحلیل داده ­های پزشکی، مدل ­سازی و پیش­ بینی همکاری بین علمای دینی و محققان پزشکی، چت ربات ­ها و دستیارهای صوتی قرآنی، پاسخ دهی به سوالات قرآنی و آموزش قرآن بر مبنای هوش مصنوعی بودند. همچنین تفسیر نادرست، عدم درک عمیق متون قرآن، تغییر در باورها و اعتقادات دینی از چالش ­های هم­ افزایی قرآن و هوش مصنوعی در نظر گرفته شدند.نتیجه گیری: قرآن به عنوان یک منبع معنوی می تواند اصول راهبردی و چارچوب های اخلاقی لازم برای توسعه و استفاده از هوش مصنوعی در پزشکی را ارائه دهد. هوش مصنوعی نیز می تواند به عنوان یک ابزار و یا دستیار در مرحله جمع­ آوری شواهد قرآنی در کنار دانشمندان کاربرد داشته باشد، ولی نقش ­آفرینی مستقل آن به ویژه در حوزه مطالعات قرآنی با محدودیت­ هایی همراه است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، قرآن ، علوم پزشکی