نقش برنامه های آموزش مهارت های اجتماعی- هیجانی در پیشگیری از آسیب های اجتماعی دانش آموزان: مرور سیاست ها، مدل های موفق جهانی و چالش های اجرای آن در نظام آموزشی ایران

یکی از رویکردهای نوین و موثر در پیشگیری از آسیب های اجتماعی در محیط های آموزشی، آموزش مهارت های اجتماعی–هیجانی است. این برنامه ها با هدف ارتقاء پنج حوزه اصلی شامل خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری مسئولانه، نقش بسزایی در سلامت روان، پیشرفت تحصیلی و کاهش رفتارهای پرخطر دانش آموزان دارند. پژوهش های جهانی نشان داده اند که برنامه های آموزش مهارت های اجتماعی–هیجانی تاثیرات مثبت بلندمدتی بر ابعاد شناختی، هیجانی و اجتماعی کودکان و نوجوانان داشته اند. با این حال، پیاده سازی این برنامه ها در نظام آموزشی ایران، نیازمند توجه به بافت فرهنگی، سیاست های ملی، زیرساخت های آموزشی و ظرفیت های بومی موجود است. در این مقاله، پس از مرور ادبیات نظری و تجربی برنامه های آموزش مهارت های اجتماعی–هیجانی ، ضمن تحلیل چالش ها و فرصت های اجرای آن در ایران، به بررسی ظرفیت های موجود در طرح های ملی مانند «نماد» و «مرهم» پرداخته شده است. نتایج نشان می دهد که تلفیق برنامه های آموزش مهارت های اجتماعی–هیجانی با این طرح ها، در صورت بازطراحی ساختار و آموزش تخصصی مجریان، می تواند گامی موثر در جهت کاهش آسیب های اجتماعی دانش آموزان و تحقق تربیت جامع در مدارس ایران باشد.

کلیدواژه ها:

برنامه های آموزش مهارت های اجتماعی-هیجانی ، آسیب های اجتماعی ، دانش آموزان ، مدارس ، طرح نماد