تحلیل انسجام غیرساختاری در سوره لیل با رویکرد زبان شناختی نقش گرا

ارتباط و انسجام میان اجزای مختلف سورههای قرآن موضوعی است که از قرنها پیش در سخن قرآنپژوهان غربی و شرقشناسان جایگاه خاصی یافته و برخی همانند نولدکه، بلاشر، کارلایل، گلدزیهر و...، با طرح ادعاهایی بیدلیل و بر خلاف روایات تاریخی تلاش کردهاند موضوع انسجام در قرآن کریم را بشری و سلیقه‎ای قلمداد کنند. این پژوهش بر آن است با نگاهی فراجملهای و متنبنیاد با اتکا به نسخه تکاملیافته از نظریه نظاممند نقشگرای دستوری هالیدی و نیز مفهوم هماهنگی انسجامی که رقیه حسن مطرح نمود، عوامل انسجام و هماهنگی انسجامی را در تمام آیات سوره «لیل»، به صورت گزینشی و استقرایی به بوته نقد و ارزیابی توصیفی- تحلیلی و آماری گذاشته است تا ضمن ارائه پاسخی عملی و کاربردی به اتهامات ناروای مستشرقان و قرآنپژوهان غربی در موضوع انسجام قرآن نشان دهد که سوره لیل از قرآن کریم کاملا منسجم و دارای هماهنگی انسجامی است و ادعای مدعیان غربی و شرقشناسان در مورد بینظمی و عدم تناسب و همبستگی آیات قرآن و اسلوب آن، بهویژه در خصوص سوره لیل در این مطالعه موردی، بیاساس و فاقد وجاهت منطقی و علمی است. دستاورد پژوهش که به شیوه توصیفی- تحلیلی نگاشته شده، نشان داد که: ۱. متن سوره لیل باتوجه به شاخص های هالیدی و حسن درصد بالایی از انسجام متنی نزدیک به ۹۶% را داراست. ۲. عامل انسجامی جزء و کل در متن سوره بیشترین کاربرد را دارد. ۳. بهجز عامل نامگذاری، تمامی عوامل واژگانی و دستوری در متن سوره حضور فعال دارند.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، تحلیل گفتمان ، عوامل انسجام ، سوره لیل ، زبانشناسی نقشگرا ، هالیدی و حسن