کارایی بالینی مولفه های درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم خونی میکروسیتی برای تشخیص کمبود آهن عملکردی از کمبود آهن مطلق در افراد با التهاب مزمن

مقدمه: در شرایط التهابی، عامل های بیوشیمیایی نمی توانند نمایانگر وضعیت آهن باشند؛ زیرا غلظت پروتئین های فاز حاد ازجمله فریتین و ترانسفرین، تحت تاثیر التهاب قرار می گیرند. از سوی دیگر، تشخیص شدت فقر آهن مانند فقر آهن عملکردی از فقر آهن مطلق می تواند برای درمان زودهنگام فقر آهن در بیماران بسیار موثر واقع گردد؛ بنابراین، به بررسی آزمایش های آزمایشگاهی جایگزین و کم هزینه در این زمینه نیاز است. بر اساس این، هدف از این مطالعه بررسی کارایی بالینی آزمایش های جدید در این زمینه شامل درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم خونی میکروسیتی بود. مواد و روش­ها: این مطالعه روی ۱۳۰ نفر از افراد مبتلا به التهاب مزمن با پروتئین واکنشگر C مثبت و سطح آهن سرمی پایین تر از حد مرجع، با میانگین سنی ۵۱/۴۹ سال انجام شد. آهن و ظرفیت تام اتصال به آهن به ترتیب با روش فتومتریک و رسوب کربنات منیزیم اندازه گیری گردیدند. فریتین به روش الایزا، CRP به روش هموآگلوتیناسیون لاتکس و همچنین شمارش کامل خونی و دو مولفه جدید گلبول قرمز، یعنی درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم خونی میکروسیتی نیز، با استفاده از دستگاه سل کانتر و با استفاده از فرمول های ریاضی محاسبه شد. برای بررسی های آماری از نرم افزارهای آماری SPSS vol.۲۷ و MedCalc vol.۲۲ استفاده گردید و در همه آزمون ها، سطح معناداری ۰۵/۰ در نظر گرفته شد. یافته ­های پژوهش: از ۱۳۰ نفر ۸۱ نفر (۳/۶۲ درصد) از بیماران به فقر آهن عملکردی و ۴۹ نفر (۷/۳۷ درصد) نیز به فقر آهن مطلق مبتلا بودند. در میان بیماران مبتلا به فقر آهن عملکردی در مقایسه با مبتلایان به فقر آهن مطلق، میانگین مقادیر عامل های Fe، Hb، Hct، MCH، MCHC، MCV، TSAT، RBC و عامل کم خونی میکروسیتی به طور معناداری بالاتر و میانگین RDW، TIBC و درصد چگالی هموگلوبین پایین پایین تر بود (P<۰.۰۵). برای تشخیص کمبود آهن عملکردی از کمبود آهن مطلق، عامل کم خونی میکروسیتی در نقطه برش ۲۸/۱۰ حساسیت بالینی ۹۷ درصد و ویژگی بالینی ۸۶ درصد از خود نشان داد، درحالی که برای عامل درصد چگالی هموگلوبین پایین حساسیت (۲/۷۲ درصد) و ویژگی بالینی (۳/۷۷ درصد) پایین تر محاسبه گردید. بحث و نتیجه گیری: از میان مولفه های جدید گلبول قرمز، عامل درصد چگالی هموگلوبین پایین و عامل کم خونی میکروسیتی می توانند برای تمایز بیماران مبتلا به کمبود آهن مطلق از کمبود آهن عملکردی استفاده شوند؛ اما عامل کم خونی میکروسیتی حساسیت و ویژگی بالینی بیشتری از خود نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

LHD ، Maf ، Functional iron deficiency ، Absolute iron deficiency ، Chronic inflammation ، درصد چگالی هموگلوبین پایین ، عامل کم خونی میکروسیتی ، کمبود آهن عملکردی ، کمبود آهن مطلق ، التهاب مزمن