مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی و رفتار درمانی دیالکتیک بر اجتناب تجربه ای نوجوانان بدسرپرست

مقدمه: نوجوانان در دوران رشد و تحول روانی قرار دارند و تجربه های ناامن از بدسرپرستی می تواند تاثیرات عمیقی بر روی سلامت روانی آن­ها داشته باشد. در این راستا پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی و رفتار درمانی دیالکتیک بر اجتناب تجربه ای نوجوانان بدسرپرست انجام شد. روش کار: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش­آزمون-پس آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری دو ماه بود. جامعه آماری شامل دانش­آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر همدان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بودند. ۴۵ نفر با روش نمونه­گیری غیرتصادفی در دسترس از سه مدرسه انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه آزمایش ۱ (۱۵ نفر)، آزمایش ۲ (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) قرار گرفتند. جهت جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه پذیرش و عمل-نسخه دوم (AAQ-II) استفاده شد. طرحواره درمانی هیجانی بر اساس پروتکل لیهی و همکاران (۲۰۰۲) و رفتار درمانی دیالکتیک بر اساس پروتکل الگوی لینهان (۱۹۸۷) هر یک به مدت هشت هفته ۹۰ دقیقه­ای به­صورت گروهی اجرا شدند. داده­ها به روش تحلیل واریانس اندازه­گیری مکرر با استفاده از نرم افزار آماری SPSS-۲۴ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که بین گروه­ها در متغیر اجتناب تجربه ای (۰۱/۰=P) تفاوت معنادار وجود داشت. نتایج آزمون بن فرونی جهت مقایسه بین گروهی نشان داد که بین گروه های طرحواره درمانی هیجانی و کنترل (۰۱/۰=P) و رفتار درمانی دیالکتیک و کنترل (۰۱/۰=P) تفاوت معنادار وجود داشت (۰۵/۰>P)؛ در واقع هر دو درمان نسبت به گروه کنترل تاثیر معناداری بر کاهش اجتناب تجربه ای تا مرحله پیگیری داشته اند؛ اما در مقابل بین دو گروه درمانی طرحواره درمانی و رفتاردرمانی دیالکتیک تفاوت معناداری وجود نداشت (۶۷/۰=P).  نتیجه گیری: یافته­ها دلالت بر این داشتند که مداخلات طرحواره درمانی هیجانی و رفتار درمانی دیالکتیک نقش مشابه ای در جهت کاهش اجتناب تجربه ای نوجوانان بدسرپرست داشته اند؛ بر این اساس اجرای این مداخلات برای کاهش اجتناب تجربه ای و بهبود سلامت روانشناختی نوجوانان بدسرپرست پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

Dialectical Behavior Therapy ، Schema Therapy ، Behavioral therapy ، Adolescent. ، رفتار درمانی دیالکتیک ، طرحواره درمانی ، رفتار درمانی ، نوجوانان