طراحی الگوی رهبری دلسوزانه در سازمان آموزش و پرورش

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد، مولفه ها و شاخص های رهبری دلسوزانه در سازمان آموزش و پرورش در شهر زنجان انجام شده است. رهبری به عنوان عاملی کلیدی در بهبود عملکرد سازمانی محسوب می شود، به طوری که موفقیت یا شکست سازمان ها تا حد زیادی به اثربخشی رهبری در تمامی سطوح وابسته است.روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از نظر نوع داده ها، کیفی (بر اساس روش نظریه داده بنیاد)؛ و از نظر ماهیت اجرا، توصیفی است. جامعه آماری پژوهش را خبرگان و متخصصان حوزه رهبری دلسوزانه، اساتید دانشگاهی با سوابق پژوهشی و عملیاتی مرتبط، مدیران ارشد آموزش و پرورش، و صاحبان آثار علمی (کتب، مقالات و ...) در حوزه رهبری دلسوزانه تشکیل دادند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و به روش گلوله برفی، تعداد ۱۲ نفر برای مصاحبه انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، مصاحبه های نیمه ساختاریافته بود. پس از انجام مصاحبه ها و اجرای تکنیک های مذکور، داده ها جمع بندی شدند و با به کارگیری نظریه داده بنیاد، مقوله بندی و کدگذاری مفاهیم انجام گرفت تا الگوی نهایی استخراج شود.برای تحلیل داده های کیفی، از مراحل کدگذاری باز (تولید مفاهیم اولیه)، کدگذاری محوری (شناسایی مقوله های عمده و ارتباط بین آن ها)، و کدگذاری انتخابی استفاده شد. به منظور سنجش اعتبار درونی یافته ها، از تطبیق داده ها با مبانی نظری و پیشینه پژوهش، مصاحبه با افراد کلیدی، و دریافت نظرات خبرگان بهره گرفته شد. روایی محتوا و پایایی از روش در صد توافق بین دو کدگذار تایید گردید که همگی حاکی از اعتبار و روایی مطلوب یافته ها بودند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که الگوی رهبری دلسوزانه در سازمان آموزش و پرورش شهر زنجان شامل ۴ شاخص، ۱۶ مولفه، و ۴۱ بعد است. ابعاد و مولفه های شناسایی شده به شرح زیرند: عوامل فردی(ویژگی های رهبر، ساختار روانشناختی رهبر، مهارت های فراشناختی و خوددلسوزی)، عوامل بین فردی ( گوش دادن فعال، شفافیت ارتباطی، دینامیک ارتباطی و الگوهای قدرت)، عوامل سازمانی (فرهنگ سازمانی، ساختارهای حمایتی، معماری سازمانی و سیستم های انگیزشی) و عوامل محیطی-فرهنگی (تحولات اجتماعی، چالش های جهانی، هنجارهای اجتماعی و شرایط بحرانی).نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی رهبری دلسوزانه در آموزش و پرورش زنجان، متشکل از چهار شاخص اصلی (فردی، بین فردی، سازمانی و محیطی-فرهنگی) با ۱۶ مولفه و ۴۱ بعد است. این ابعاد نشان می دهد که رهبری دلسوزانه نه تنها به ویژگی های درونی رهبر، بلکه به تعاملات انسانی، ساختارهای سازمانی و تاثیرات محیطی نیز وابسته است.

کلیدواژه ها:

رهبری ، رهبری دلسوزانه ، سازمان آموزش و پرورش