زمینه های شکل گیری رویکرد الهیاتی در تاریخ نگاری انقلاب اسلامی

در حوزه تاریخ نگاری انقلاب اسلامی، آثار بسیاری نگاشته شده اند که انقلاب را از زاویه کلام و الهیات تحلیل کرده اند. تاریخ­نگاری الهیات محور پیشینه­ای طولانی دارد؛ اما پس از انقلاب در ابعاد گسترده­تری رشد یافت. این موضوع که تاریخ­نگاری با رویکرد کلامی چگونه بعد از انقلاب توسعه یافت مسئله نوشتار حاضر است. در این مقاله تلاش کردیم به این سوال پاسخ دهیم که چه زمینه­هایی موجب توسعه رویکرد الهیاتی در تاریخ­نگاری انقلاب اسلامی شد؟ یکی از مهم­ترین زمینه­هایی که منجر به تقویت این رویکرد به مثابه نوعی عقلانیت و اندیشه­ورزی شد را می­توان در آموزه­ها و شعارهای ایدئولوژی تشیع یافت. مبانی شیعی در تاریخ نگاری نیز رسوخ کرد و جهان بینی تاریخ­ورزان را تحت تاثیر خود قرار داد. با وقوع انقلاب اسلامی به عنوان یک انقلاب دینی و متاثر از مذهب تشیع، ابعاد مختلف جامعه رنگ و بوی دینی به خود گرفت. اسلام­گرایان تلاش کردند دانش­هایی همچون دانش تاریخ را با توجه به مبانی الهیاتی بازتعریف کنند. رهبر و ایدئولوگ­های انقلاب بر اساس مبانی دینی و الهیاتی به تاریخ نظر می­کرد. ریشه این تاکیدها را می توان در چالش ها و تعاملات فکری میان عقلانیت تئولوژیک و عقلانیت مدرن جستجو کرد. درحالی که اندیشمندان متاثر از عقلانیت مدرن به دنبال ارائه فهمی انسانی و مادی از رخدادهای تاریخی بودند، اندیشمندان متاثر از عقلانیت تئولوژیک فهمی الهیاتی از رخداد انقلاب ارائه می­دادند؛ موضوعی که به تاریخ­نگاری نیز وارد شد و تاریخ­نگاری الهیاتی را پیرامون رخداد انقلاب اسلامی ایجاد کرد.

کلیدواژه ها:

تاریخ نگاری ، انقلاب اسلامی ، رویکرد تاریخی ، رویکرد الهیاتی ، تاریخنگاری الهیاتی