تاثیر لایروبی بر پهنه و عمق سیلاب در مناطق با شیب کم با استفاده از شبیه سازی دوبعدی (مطالعه موردی: شهرستان آق قلا)

سیل شایع ترین بلای طبیعی است که بیشتر جمعیت جهان را تحت تاثیر قرار می دهد. اخیرا سیل های شدید در مناطق شهری به ­دلیل شهرنشینی کنترل نشده و تغییرات اقلیمی، بیشتر اتفاق می افتد و در سال های آینده نیز به رشد خود ادامه خواهد داد. پیشگیری از چنین حوادثی ممکن نیست، اما با پیشرفت تکنولوژی، می توان مناطق آسیب پذیر در برابر سیل را از طریق مدل سازی دوبعدی رویدادهای حدی بارش شناسایی کرد. مدل HEC-RAS از محبوب ترین مدل های هیدرولیکی است که از آن جهت شبیه سازی سیلاب ها استفاده می شود. گرگان ­رود به ­عنوان پرآب ترین رودخانه استان گلستان، همواره خسارات زیادی را به این استان وارد نموده است. در این مطالعه به­ منظور بررسی اثر لایروبی بر سیلاب سال ۱۳۹۸ استان گلستان، ارتفاع های کف رودخانه گرگان ­رود از خروجی سد وشمگیر تا شهر آق قلا به ­ازای ۵/۰، ۱ و ۲ متر با استفاده از نرم افزار GIS و افزونه HEC-GeoRAS تغییر یافت و DEM منطقه جهت اعمال این تغییرها اصلاح گردیدند. از نرم افزار (۲D) HEC-RAS به ­منظور شبیه سازی پهنه، عمق و سرعت سیلاب سال ۹۸ در استان گلستان با در نظر گرفتن اثر لایروبی استفاده گردید. نتایج نشان داد که لایروبی ضمن افزایش ظرفیت عبور آب گرگان­رود، تاثیر چشمگیری را در کاهش پهنه سیلابی خصوصا در بالادست محدوده مورد مطالعه نشان نداد اما باعث کاهش سطح آب گرفتگی در شهر آق قلا گردید. همچنین نقشه های خطر نشان داد که با اعمال لایروبی به ­میزان ۵/۰، ۱ و ۲ متر، به­ ترتیب ۱/۱، ۷/۴ و ۷/۱۲ درصد از عمق مناطق پرخطر در شهر آق قلا کاهش یافت.

کلیدواژه ها:

گرگان رود ، لایروبی ، شبیه سازی دوبعدی ، HEC-RAS ، سیلاب