ارتباط فکری و جامعه شناختی اسماعیلیه با تصوف

پژوهش حاضر با شیوه ی تحلیلی- توصیفی، برآن می باشد تا زوایای پنهان و آشکار مناسبات فکری اسماعیلیه با جریان تصوف را طی قرون ۴ تا ۷ هجری بیان و تحلیل نماید. نتایج حاصله از این تحقیق بیانگر آنست که محوری ترین مصادیق و نمونه های مشخص در قرابت فکری و عملی آموزه های اسماعیلیه با تصوف عبارتند از: تلفیق آرای اسماعیلی با اندیشه های صوفیانه و تداخل ادبیات اسماعیلیه و صوفیه، استفاده از کسوت پیران صوفیه، گفتمان شیعی-صوفی، پیدایش برخی از فرق صوفیه ، ابن عربی و اسماعیلیه، سه گانه ی مغولان- اسماعیلیان- تصوف، رسائل اخوان الصفا و تصوف، حاکم بامرالله و تصوف، زبان فارسی، معارضه ادبی و هم کنشی صوفیانه-اسماعیلی، تغییر زندگی اسماعیلیان به شیوه صوفیان، باطنی گرایی، هفت دور و حجت های دوازده گانه، وحدت زبانی، امامت، رویکرد تاویلی، شباهت آیینی و تعلیمی، پذیرفتن سبک زندگی، هم کیش پنداری، تمایزنهادن بین ابعاد ظاهری و باطنی دین، قیامت معنوی، غیب الغیوب، وحدت وجود، تقیه ، نقباء و ائمه. بنا بر این جستار، در قرون ۴ الی ۷ هجری که همزمان با بسط و گسترش و به دنبال آن افول ظاهری فعالیت های نزاریان در ایران می باشد، بنا بر اسناد تاریخی، شاهد قرابت و تشابهات فراوانی میان نزاریان و صوفیان در گفتار و عمل می باشیم.

کلیدواژه ها:

اسماعیلیه ، تصوف ، تشیع ، حسن صباح ، نزاریان