رتبه بندی و تحلیل توسعه یافتگی شهرستان های استان آذربایجان شرقی با رویکرد تلفیقی

یکی از ارکان اصلی توسعه توجه به برابری و عدالت در توزیع منابع بین بخش های مختلف جامعه می باشد لذا تمرکزگرایی و توزیع نامناسب امکانات و خدمات در مناطق مختلف کشور ایران همواره به عنوان یکی از آفات توسعه مطرح بوده است که نیاز به بررسی علمی دارد. در پژوهش حاضر هدف اصلی بررسی درجه توسعه یافتگی شهرستان های استان آذربایجان شرقی بود که برای دست یابی به این هدف ۳۱ شاخص توسعه در سه دسته شاخص های اجتماعی- فرهنگی، بهداشت و سلامت و اقتصادی و زیربنایی در ۲۰ شهرستان مورد بررسی قرار گرفتند. روش پژوهش در مطالعه حاضر طبقه بندی استان بر اساس مدل تاکسونومی عددی و تحلیل خوشه ای و برای فهم امر (توسعه یافتگی و یا توسعه نیافتگی) استان با مراجعه به نخبگان محلی (مدیران عالیرتبه برنامه و بوجه و استانداری آذربایجانشرقی، اساتید دانشگاه تبریز) با روش گرانددتئوری به گردآوری اطلاعات در زمینه کم و کیف توسعه استان پرداخته و بعد از سه شیوه کدگذاری مدل توسعه ای استان را ترسیم کردیم. نتایج پژوهش در تاکسونومی عددی نشان داد شهرستان های تبریز، مرند و مراغه به ترتیب در رتبه های بالای توسعه یافتگی قرار دارند و شهرستان های خدافرین و چاراویماق در رتبه های آخر قرار دارند. نتایج پژوهش نشان می دهد میزان توسعه یافتگی در قسمت غربی استان نسبت به نواحی شرقی بیشتر بوده است. نتایج روش نظریه داده بنیاد نشان داد عواملی از قبیل فقدان انگیزه توسعه، فقدان اعتماد، دخالت گری دولت، بوروکراسی زاید، فساد اداری، عدم شفافیت، عدم حمایت نهادهای بین المللی، فقدان نظارت، تعارض دولت و حاکمیت از جمله عوامل نهادی توسعه در شهرستان های استان آذربایجان شرقی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

توسعه ، تاکسونومی عددی ، روش نظریه داه بنیاد