تشریح آموزه برائت مبتنی بر دیدگاه عرفانی (با تاکید بر نظرات امام خمینی و نگاهی به آراء آیت الله جوادی آملی)

عرفان شیعی، اگر تعریفی متمایز از سایر عرفانها ارائه ندهد، بی‎تردید، سرچشمههای منحصر به فرد (مثل روایات و ادعیه ماثوره با افقهای معرفتی متفاوت) و در نتیجه آموزههایی دارد که در سایر نحله‎های عرفا‎‎نی، تقریبا اثری از آن آموزه‎ها به چشم نمی‎خورد. هدف این نوشتار که با روش تحلیلی توصیفی نگاشته شده آن است که به تبیین مساله «برائت در عرفان شیعی» به عنوان آموزه‎ای که سایر عرفان‎ها فاقد این آموزه هستند. این مقاله، برائت را در دو قوس صعود و نزول مورد واکاوی قرار داده و به اثبات این فرضیه پرداخته است که برائت در قوس صعود، به عنوان یک مقام سه مرحله‎ای قابل طرح است که سالک الی الله با پیمودن این سه مرحله از غیر خدا بریده می‎شود. در این معنا، برائت عرفانی تفاوت‎های فاحشی با برائت از نگاه متکلمان شیعه دارد. در قوس نزول نیز، این فرضیه مطرح می‎شود که مظهر «اسم بریء» حضرت زهرا۳ است که با تناکح اسمائیه در کنار مظهر اسم ولی یعنی امیرالمومنین سبب ظهور اثرات وجودی در عوالم خواهد شد. این مقاله روایات و احادیثی در شان حضرت صدیقه طاهره را با همین ذائقه عرفان شیعی و به خصوص مبتنی بر اندیشه‎های عرفانی سه حکیم متاخر تشیع یعنی امام خمینی، علامه حسن زاده آملی و آیت الله جوادی آملی تبیین کرده است.

کلیدواژه ها:

برائت ، اسم بریء ، عرفان شیعی ، حضرت فاطمه ، تناکح اسمائی ، نظام اسمائی