واکاوی حقوقی مسئولیت پزشک با تاکید بر مبانی مدنی، کیفری و اخلاقی

مسئولیت حرفه ای پزشک یکی از چالش برانگیزترین مباحث حقوق پزشکی است که در سه سطح مدنی، کیفری و اخلاقی قابل تحلیل و بررسی است. در حوزه مدنی، اساس مسئولیت پزشک بر نظریه تقصیر و مفاهیم تعهد به وسیله یا تعهد به نتیجه استوار است؛ به گونه ای که در فرض مسئولیت قراردادی، بررسی نوع تعهد پزشک در تعیین مبنای مسئولیت و اثبات آن نقش تعیین کننده ای دارد. در مقابل، در مسئولیت قهری یا غیرقراردادی، بار اثبات تقصیر و وجود رابطه سببیت میان فعل پزشک و زیان وارده به عهده زیان دیده خواهد بود. در بخش مسئولیت اخلاقی، الزامات درونی و وجدانی پزشک نسبت به بیمار محور قرار می گیرد و برخلاف مسئولیت مدنی، ضمانت اجرایی حقوقی ندارد. در مسئولیت کیفری نیز رفتارهای پزشک زمانی جرم تلقی می شود که قانونگذار آن را واجد وصف کیفری تشخیص داده و عناصر قانونی، مادی و روانی آن نیز محقق گردد.این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعه منابع کتابخانه ای به بررسی مفاهیم و مبانی مسئولیت اخلاقی، مدنی و کیفری پزشک پرداخته و با تحلیل ارکان و شرایط هر یک، به ویژه با استناد به تبصره ۱ ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، بر ضرورت اثبات تقصیر برای تحقق ضمانت پزشک تاکید دارد. در نتیجه، عدم برائت پزشک، بدون اثبات تقصیر، موجب مسئولیت نخواهد بود و صرف وقوع ضرر برای بیمار نمی تواند منشا الزام حقوقی باشد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی پزشک ، تقصیر حرفه ای ، تعهد به وسیله ، مسئولیت کیفری پزشک