تببین چگونگی تعامل با اهل ذمه از دیدگاه قرآن و سنت

مقاله حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی به بررسی چگونگی تعامل با اهل ذمه از منظر قرآن کریم و سنت نبوی می پردازد. اهل ذمه به اقلیت های دینی ای مانند یهودیان، مسیحیان، زرتشتیان و صابئین اطلاق می شود که در سرزمین های اسلامی تحت حمایت حکومت اسلامی زندگی می کرده اند. در این پژوهش، ضمن تعریف و مفهوم شناسی واژه اهل ذمه، جایگاه این گروه ها در قرآن کریم و نحوه رفتار پیامبر اسلام (ص) با آن ها بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که اهل ذمه از حقوق متعدد و گسترده ای مانند آزادی عقیده، حمایت قانونی، برخورداری از امنیت، مصونیت مالی، امکان تعاملات اقتصادی و حتی ازدواج با مسلمانان برخوردار بوده اند. قرآن کریم اهل کتاب را دارای احترام و کرامت انسانی معرفی کرده و سنت پیامبر نیز گویای مدارا و رفتار مسالمت آمیز با آنان است. در صورت عهدشکنی یا همکاری با دشمنان، پیامبر برخوردهایی متناسب با رفتار آن ها، از تذکر تا جنگ، داشته است. مقاله همچنین به موضوع جدید، حق همزیستی مسالمت آمیز، حقوق اجتماعی و اقتصادی اهل ذمه و رفتار خلفاء پس از پیامبر با این گروه ها نیز می پردازد. تعامل اسلام با اهل ذمه مبتنی بر اصل عدالت، تسامل، حفظ کرامت انسانی و تحقق همزیستی دینی در جامعه اسلامی ترسیم شده است. در نهایت، با مقایسه این پژوهش با دیگر مطالعات مشابه، نوآوری این مقاله در تبیین ابعاد گوناگون تعامل با اهل ذمه مشخص می شود.

کلیدواژه ها:

اهل ذمه ، اهل ذمه در قرآن و سنت ، پیامبر و اهل ذمه ، حقوق اهل ذمه ، برخورد با اهل ذمه