اثر سیاست های حفاظت آب بر تخصیص بهینه منابع با لحاظ اهداف اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی و تغذیه ای

حفاظت از منابع آب برای تضمین تامین پایدار آب برای نسل های آینده و حفظ اکوسیستم های طبیعی ضروری است. همچنین، مدیریت بهینه منابع آب می تواند به کاهش بحران های آب کمک کند. در مطالعه حاضر، به منظور تخصیص بهینه منابع در منطقه دشت حمیدیه از الگوریتم NSGA-II استفاده شد. در این راستا، ابتدا با بهینه سازی الگوهای زراعی، وضعیت بهینه مجموعه ای از اهداف اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی و تغذیه ای تعیین شده و پس از آن اثرات سیاست های حفاظت آب ارزیابی شد. داده های مورد نیاز از طریق تکمیل ۱۷۰ پرسشنامه از کشاورزان منطقه در سال ۱۴۰۱ جمع آوری شد. نتایج ارزیابی سیاست های حفاظت از آب نشان داد که افزایش راندمان آبیاری ضمن بهبود بازده برنامه ای و کاهش مصرف آب، افزایش انرژی تولید شده به ازای هر واحد محصول را نیز به دنبال دارد و از این حیث، می تواند تناسب زیادی با تامین همزمان انواع اهداف ذکر شده داشته باشد. این در حالی است که سناریوی کم آبیاری علیرغم کاهش میزان مصرف آب و کاهش نهاده های شیمیایی، منجر به کاهش میانگین بازده برنامه ای در سطح منطقه مورد مطالعه می شود. کاهش بازده برنامه ای، کاهش میانگین مصرف آب و تغییرات ناهمگون سایر نهاده های مورد استفاده، از اثرات کاهش سطح زیرکشت برنج در مناطق مورد مطالعه خواهد بود. همچنین نتایج نشان داد که افزایش سطح زیر کشت محصول کنجد، علیرغم بهبود بازده برنامه ای کشاورزان به افزایش مصرف آب و برخی از نهاده های آلوده کننده محیط زیست منجر خواهد شد. با توجه به نتایج به دست آمده از ارزیابی اتخاذ سیاست های حفاظت از آب، پیشنهاد می شود که راهکارهای بهبود راندمان آبیاری در واحدهای کشاورزی در اولویت قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

الگوی کشت ، الگوریتم ژنتیک ، مدل سازی چند هدفه ، کم آبیاری