جایگاه معلم در نظریه پیچیدگی و اسلام با تاکید بر تربیت سیاسی

معلم زیر بنای پایداری اجتماعی- سیاسی در جوامع انسانی است. اجتماعی پایدار است که در آن عدالت اجتماعی درتوزیع خدمات، خصوصا آموزش برقرار بوده و سیستم آموزشی توانمند برای انتقال آگاهی درباره پایداری اجتماعی از نسلی به نسل دیگر وجود داشته باشد. عامل انتقال این آگاهی در سیستم آموزشی پیچیده معلم می باشد که در این سیستم آموزشی خود معلم نیز عنصری پیچیده است. لذا پیچیدگی با پذیرش خودسازمان، بر خودآگاه دانستن معلمان تاکید می نماید. از منظر در همه مکاتب فلسفی و ادیان آسمانی، خصوصا اسلام، تعلیم و تربیت که عامل اصلی تحقق آن معلم می باشد امری تقدیس شده قلمداد گردیده است، بر این اساس اهداف پژوهش حاضر عبارتند از: ۱- تبیین ویژگی های معلم کارآمد از منظر نظریه پیچیدگی؛ ۲- تبیین برخی ویژگی های معلم خیر و جایگاه آن از منظر اسلام؛ ۳- تبیین نقش معلم کارآمد و معلم خیر در تربیت سیاسی و تحولات اجتماعی؛ ۴- تبیین ماهیت تربیت سیاسی. این تحقیق از نوع تحقیقات تطبیقی بوده و از طرفی در زمره تحقیقات کیفی قرار دارد. نتایج نشان داد، ویژگی های معلم کارآمد ار منظر پیچیدگی عبارتند از: معناساز همراه، آموزش با فرایند تکراری، انجام نقد انجام و نیازمند اشراف به نظریه های روزآمد بودن و... . ویژگی های معلم خیر از منظر اسلام عبارتند از: رعایت تعادل و اندازه در یادگیری، خردمند، دیندار، مهذب و مهربان، معتقد به آموزش مشارکتی با مباحثه، مشورت مداوم، و... . وجوه اشتراک بین دو دیدگاه در ویژگی های معلم نیز عبارتند از: علاقه مند بودن به حرفه معلمی، نظارت داشتن بر رعایت آداب تحصیل، تدریس با شیوه حل مسئله در پیچیدگی، عشق به آموزش، راهنما و ناظر بر یادگیری و مسئله محور بودن در فکر و عمل از منظر اسلام. وجوه افتراق بین دو دیدگاه در خصوصیات معلم در اسلام عبارتند از: داشتن نیت خدایی در عمل، متواضع بودن، برخورداری از محوریت تام در تدریس. وجوه افتراق بین دو دیدگاه در خصوصیات معلم کارآمد در پیچیدگی عبارتند از: ایفای نقش محوری در تعلیم بدون تحکم و برتری، درک پیچیدگی شخصیت دانش آموزان و توجه به شیوه های متنوع یادگیری.

کلیدواژه ها:

نظریه پیچیدگی ، خودسازمان دهی ، معلم ، تربیت سیاسی ، تعلیم و تربیت