نوعثمانی گری ترکیه و قدرت هوشمند

در سال های اخیر، سیاست خارجی ترکیه شاهد تحولی بنیادین بوده است؛ به ویژه در دوران زمامداری حزب عدالت و توسعه که با فاصله گیری از اصول سنتی کمالیسم و تمرکز صرف بر غرب، به سیاستی تعامل گرا و منطقه محور روی آورد. این تغییر در قالب رویکردی موسوم به «نوعثمانی گری» ظاهر شده که هدف اصلی آن بازتعریف جایگاه ترکیه در نظم منطقه ای با تکیه بر مولفه های فرهنگی، تاریخی و سیاسی دوران امپراتوری عثمانی است. در این راستا، سیاست نوعثمانی گری نه تنها بر احیای پیوندهای تاریخی با کشورهای همجوار تاکید دارد، بلکه از ابزارهای جدید قدرت برای گسترش نفوذ استفاده می کند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که ترکیه چگونه از مولفه های قدرت هوشمند در راستای اجرای سیاست خارجی نوعثمانی گری بهره می برد. قدرت هوشمند مفهومی است که ترکیبی از قدرت سخت (نظامی و اقتصادی) و قدرت نرم (فرهنگی، آموزشی، ایدئولوژیک و رسانه ای) را دربرمی گیرد و امروزه به یکی از ستون های اصلی سیاست خارجی ترکیه تبدیل شده است. ازجمله مصادیق بارز این سیاست می توان به گسترش آموزش زبان ترکی، توسعه شبکه های رسانه ای، اعزام نهادهای بشردوستانه، ترویج الگوهای فرهنگی ترکی، گسترش روابط اقتصادی و نمایش قدرت نظامی در مناطق پیرامونی اشاره کرد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی، به بررسی نظام مند مولفه های قدرت هوشمند ترکیه پرداخته و نشان می دهد که چگونه تلفیق قدرت سخت و نرم در قالب یک راهبرد هوشمند، به ارتقای جایگاه ترکیه در مناطق کلیدی همچون غرب آسیا، قفقاز و بالکان انجامیده است. یافته ها حاکی از آن است که ترکیه با بهره گیری از این رویکرد، توانسته چهره ای نوین از خود به عنوان یک قدرت منطقه ای ارائه دهد. سیاست نوعثمانی گری بدون اتکاء به قدرت هوشمند نمی توانست به موفقیت دست یابد و این تلفیق، عاملی کلیدی در افزایش نفوذ منطقه ای ترکیه محسوب می شود که در سیاست خارجی دولت اردوغان پیگیری خواهد شد.

کلیدواژه ها:

قدرت هوشمند ، ترکیه ، نوعثمانی گری ، سیاست خارجی ، قدرت نرم ، دیپلماسی