نقد قدرت سیاسی در اندیشه نجم الدین رازی و امام خمینی

در حالی که بعضی بر این باورند که عرفان، اجازه ورود به سیاست و تدبیر امر دنیا را به عارفان نمی دهد؛ اما قرائن تاریخی، شهادت دیگری دارند. بررسی ورود عارفان در حوزه کنش سیاسی، اعتبار ادعای مخالفان را متزلزل می کند. این پژوهش، با مطالعه نقد قدرت سیاسی در اندیشه و رفتار دو شخصیت عرفانی در دو سر طیف دوران رونق عرفان، به تبیین کنش سیاسی عارفان پرداخته است. نجم رازی و امام خمینی معتقدند که ریشه بحران های اجتماعی در قدرت سیاسی است؛ از این رو، با اصلاح قدرت سیاسی، بسیاری از بحران های اجتماعی مرتفع می شود. از نظر آنها، دوری صاحبان قدرت از دین و دین داری، منفذ فساد در ساختار قدرت سیاسی است. بهترین و کامل ترین حکومت را صالحان مهذب و دین دار برپا می کنند؛ حکومتی که در سایه آن، حق مظلومان ادا شده و ملک و مملکت، نه ابزاری صرفا برای آبادی دنیا که برای آبادانی آخرت نیز به کار گرفته می شود. در نوع انتقاد نجم رازی و امام خمینی تفاوت هایی هم وجود داشت؛ چنانکه نجم رازی در مقابل ناامنی برخاسته از هجوم مغولان، فرار را بر مقاومت و مبارزه ترجیح داد و در اصلاح مفاسد قدرت، تنها به نوشتن موعظه نامه بسنده کرد. اما امام خمینی نه تنها نسبت به اصلاح امور هشدار داد؛ بلکه با سخنرانی ها و اعلامیه ها، دیگران را هم به افشاگری و مقاومت و مبارزه دعوت کرد. او در این مسیر نه تنها فرار نکرد؛ بلکه ایستاد و هزینه های مقاومت را پرداخت. امام مبارزه و در دست گرفتن قدرت سیاسی را نه به عنوان یک تکلیف اجتماعی یا انسانی، بلکه به عنوان یک واجب الهی و مقدم بر بسیاری از تکالیف دینی می دانست که برعهده هر انسان دین داری است.

کلیدواژه ها:

امام خمینی ، نجم الدین رازی ، قدرت سیاسی ، نظریه بحران اسپریگنز ، عرفان سیاسی