بررسی رفتار خرید سوغات و تبرکی در بین زائران شهر مشهد

خرید سوغاتی و بردن تبرکی یکی از اجزای اصلی زیارت است. این پژوهش به دنبال بررسی این موضوع است که زائران در سفر به مشهد چه کالاهایی را به عنوان سوغات و تبرکی می خرند و تا چه حد از تجربه خرید خود رضایت دارند. همچنین زائران بیشتر تمایل دارند چه نوع اشیایی را به عنوان تبرکی به شهر خود ببرند. وجه تمایز این پژوهش پرداختن به نقش ویژگی خاص "متبرک بودن" در سوغات زائران است. لذا به گونه شناسی سوغات و هدایای متبرکی که زائران به شهر خود می برند، نیز پرداخته شد. این پژوهش به روش پیمایش انجام شد و با ۵۸۰ نفر از زائران در ایام نوروز سال ۱۴۰۱ به صورت تصادفی پرسشنامه تکمیل گردید. پرسشگران در چهار ورودی حرم مطهر مستقر شدند تا تنوع نمونه در نظر گرفته شود. سوغات خریداری شده توسط زائران را می توان در سه گروه عمده خوراکی محلی، اقلام مذهبی و اقلام مصرفی طبقه بندی کرد. البته سهم خوراکی محلی در سبد سوغات زائران بیشتر است. آنها از تجربه خرید سوغات خود در شهر مشهد (از لحاظ ویژگیهای کالا و فروشنده) راضی بودند. زائران از فروشگاه ها و محصولات وابسته به آستان قدس رضوی رضایت بیشتری دارند. برای اکثریت زائران ویژگی "متبرک بودن" سوغات اهمیت زیادی دارد و به عنوان تبرکی بیشتر کالاهای مذهبی را خریداری کردند. زائران هدایایی را به عنوان تبرکی دریافت می کنند که برای آنها ارزشمند است. این هدایا در سه گروه (غذا و خوراکی های متبرک، اقلام مذهبی و اجزای مکان مقدس) طبقه بندی شد. زائران بیشتر تمایل دارند که خوراکی متبرک به ویژه "غذای حضرت" به عنوان تبرک دریافت کنند. آنچه مشخص است، مشکلات اقتصادی در سالهای اخیر، رفتار خرید زائران را تحت تاثیر قرار داده است و زائران از کالاهای ارزان قیمت بیشتر استقبال میکنند. در پایان پیشنهاداتی برای مطالعات آتی در خصوص خرید سوغات متبرک ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

سوغات ، تبرک ، زائر ، حرم امام رضا (ع) ، مشهد