ارزیابی آفلاتوکسین B۱ در دانه، روغن و کره بادام زمینی عرضه شده در شهرستان کرج به روش الایزا

سابقه و هدف: در سطح جهانی، از بین تمام سموم قارچی، آفلاتوکسین ها تهدید قابل توجهی برای سلامت انسان و حیوانات هستند و سبب ایجاد محدودیت های نظارتی مواد غذایی برای محافظت از سلامت عمومی شده است. آفلاتوکسین B۱ سمی ترین مایکوتوکسین است که در اکثر مواد غذایی وجود دارد. این سم توانایی ایجاد سران کبد، سرطان خون و اختلالات مغزی در کودکان را دارد و توسط آسپرژیلوس فلاووس، آسپرژیلوس نومیوس و آسپرژیلوس پارازیتیکوس تولید می شود. با توجه به شرایط مطلوب رشد آفلاتوکسین از لحاظ آب و هوایی در اکثر مناطق ایران، پایش این سم در مواد غذایی حائز اهمیت است که در همین راستا هدف از پژوهش حاضر ارزیابی آفلاتوکسین B۱ در دانه، روغن و کره بادام زمینی عرضه شده شهرستان کرج به روش الایزا است.مواد و روش ها: در این مطالعه تعداد ۶۰ نمونه شامل ۲۰ نمونه کره بادام زمینی، ۲۰ نمونه روغن بادام زمینی و ۲۰ نمونه دانه ی بادام زمینی به صورت تصادفی از مراکز عرضه این محصول در شهرستان کرج نمونه گیری و به آزمایشگاه انتقال داده شد. آزمایش ها با استفاده از دستگاه الایزا با کیت EuroProxima انجام شد. برای انجام آنالیزهای آماری از نرم افزار SPSS نسخه ۲۳ و برای محاسبات و ارزیابی داده ها، با استفاده از آزمون های آماری Indipendent sample t.test ، ANOVA و تست Duncan برای مقایسه میانگین ها و از آزمون کای دو (Chi-Square) برای مقایسه درصد فراوانی ها انجام شد و از نرم افزار اکسل برای رسم نمودارها بهره گرفته شد.یافته ها: نتایج نشان داد تمامی نمونه های کره بادام زمینی، دانه بادام زمینی و روغن بادام زمینی نمونه گیری شده در شهرستان کرج به آفلاتوکسین B۱ آلوده بودند اما هیچ کدام از آلودگی ها فراتر از استاندارد ملی ایران، مندرج در وب سایت اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (۸ میکروگرم بر کیلوگرم) نبود. به این ترتیب از ۶۰ نمونه ۵ نمونه (۳۳/۸ درصد) کمتر از ۱ میکروگرم بر کیلوگرم، ۶ نمونه (۱۰ درصد) در محدوده ۱ تا ۲ میکروگرم بر کیلوگرم، ۳۲ نمونه (۳۳/۳۳ درصد) در محدوده ۲ تا ۴ میکروگرم بر کیلوگرم و ۱۷ نمونه (۳۳/۲۸ درصد) در محدوده ۴ تا پنج میکروگرم بر کیلوگرم به آفلاتوکسین B۱ آلوده بودند. نتایج نشان داد هیچ کدام از نمونه ها فراتر از ۵ میکروگرم بر کیلوگرم به آفلاتوکسین آلوده نبودند. نتایج به دست آمده نشان داد بین انواع روغن، کره و دانه بادام زمینی نمونه گیری شده در شهرستان کرج، بیشترین و کمترین غلظت آفلاتوکسین B۱ به ترتیب مربوط به روغن بادام زمینی با ۴/۳ میکروگرم بر کیلوگرم، کره بادام زمینی ۹۷/۲ میکروگرم بر کیلوگرم و کمترین میزان آلودگی به آفلاتوکسین مربوط به بادام زمینی با ۹۴/۲ میکروگرم بر کیلوگرم بود.نتیجه گیری: قرار گرفتن در معرض مایکوتوکسین ها در غذا تا حد زیادی اجتناب ناپذیر است و نگرانی ها در مورد اثرات سلامتی آنها در حال افزایش است. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مصرف روغن، کره و دانه ی بادام زمینی عرضه شده در شهرستان کرج نمی تواند مخاطرات نگران کننده ای برای سلامت مصرف کننده ایجاد کند.

کلیدواژه ها:

آفلاتوکسین B۱ ، بادام زمینی ، روغن بادام زمینی ، کره بادام زمینی ، امنیت غذایی