بررسی اثر عوامل مختلف آب، خاک، مدیریت آبیاری و بارش در برنامه ریزی آبیاری گندم با استفاده از نرم افزار نیازآب

در این پژوهش، در سامانه نیازآب که برای برآورد آب مصرفی گیاهان تهیه شده است، تاثیر اقلیم (بارش)، خاک (بافت) و مدیریت آبیاری (سامانه آبیاری و راندمان کاربرد) بر مقدار آب و دور آبیاری گندم در استان البرز بررسی شد. برای این منظور، برنامه­ ریزی آبیاری گندم در دو زمان بارش، در سه خاک لوم، لوم ­شنی و لوم ­رسی، سه سامانه آبیاری ثقلی، بارانی و قطره­ای و راندمان ­های مختلف آبیاری برآورد شد. نتایج ­ریزی آبیاری گندم نشان داد که در آبیاری ثقلی، بارانی و قطره­ای باید در هر هکتار به­ترتیب ۷۵۳۷، ۴۹۵۱ و ۴۹۵۹ مترمکعب آب در ۸، ۱۴ و ۱۷ نوبت آبیاری به گندم داده شود. همچنین، نتایج نشان داد که تفاوت در بافت خاک مزرعه، حجم آب آبیاری مورد نیاز بر اساس تبخیر و تعرق را تغییر نمی­دهد؛ اما تعداد آبیاری در خاک­ های سبک بیشتر از خاک­ های سنگین بود. بر این اساس، حجم آب مورد نیاز در سه خاک لوم ­شنی، لوم و لوم ­رسی به­ترتیب ۷۹۸۷، ۷۵۳۷ و ۷۹۸۸ مترمکعب در هکتار؛ اما تعداد آبیاری در این سه خاک به­ترتیب ۱۰، ۸ و ۷ نوبت بود. بر خلاف خاک مزرعه، راندمان کاربرد آب آبیاری حجم آب آبیاری را تغییر داد، به­ طوری­که در سه خاک لوم ­شنی، لوم و لوم­ رسی با راندمان  به­ترتیب ۳۰%، ۴۶% و ۴۵%، حجم آب آبیاری به­ترتیب ۱۲۲۴۷، ۷۵۳۷ و ۸۱۸۸ مترمکعب در هکتار بود. بارش موثر مانند راندمان آبیاری بسته به زمان و مقدار بارش بر برنامه­ ریزی آبیاری اثرگذار بود، به طوری­که در خاک لوم با بارش یکسان اما در دو تاریخ متفاوت، حجم آب آبیاری متفاوتی حاصل شد. بنابراین، در برنامه­ ریزی آبیاری گندم باید به نقش خاک مزرعه، راندمان آبیاری، مدیریت آبیاری و بارش موثر هم بر دور آبیاری و هم بر مقدار آب آبیاری توجه نمود.

کلیدواژه ها:

آب مصرفی ، دور آبیاری ، راندمان کاربرد آب آبیاری