شناسایی فناوری و ساختار سلادن های به دست آمده از شهر گور؛ مطالعات باستان سنجی برپایه پرتو کاتودولومینسانس و باریکه سینکروترون

کاربرد روش های علمی و آزمایشگاهی بر پایه سنجش داده های رقومی و تحلیل تصاویر در مقیاس متفاوت جایگاه مناسبی را در مطالعات باستان شناسی ایجاد نموده است. استفاده از پرتوهای پرانرژی سینکروترون در راستای شناسایی هرچه دقیق تر مواد تاریخی و فرهنگی و معمولا به صورت غیرتخریبی و با دقت بسیار بالا به شناسایی هرچه بهتر مواد مورد بررسی در مقادیر بسیار جزئی کمک نموده است؛ همچنین مطالعه نمونه ها با پرتوهای کاتدی و ایجاد شاخصه لومینسانس در کانی های موجود در نمونه ها، می تواند به شناسایی هرچه بهتر ترکیب شیمیایی و تغییرات فازی در نمونه های تاریخی منجر گردد. پرتو های ایجاد شده کاتدولومینسانس از ترکیبات بلورین موجود در نمونه های مطالعاتی باعث یافتن تحلیل های نوین کانی شناسی در راستای درک بهتری از فن آوری ساخت و منشا یک ماده تاریخی می شود. در راستای بررسی و مطالعات باستان شناسی انجام شده در طی سال های ۱۳۹۲-۱۳۹۳ه‍.ش. در محدوده شهر گور تعداد قابل توجهی سفال سلادن و سفال های منقوش و دارای لعاب به دست آمده است. در این تحقیق تعداد ۷قطعه از سفال های مکشوفه با استفاده از روش های مرسوم آزمایشگاهی و استفاده از باریکه پر انرژی اشعه ایکس تولید شده در سینکروترون و کاتدولومینسانس میکروسکوپی مورد بررسی قرار گرفتند. این مطالعات در راستای شناسایی خصوصیات شیمیایی این سلادن ها، نحوه ساخت آنان انجام گردید. در راستای این مطالعات مشخص گردید که این سفال ها از خاک رس کائولینی و در درجه حرارت حدود ۱۲۰۰درجه سانتی گراد و در دو مرحله پخته شده و از نسبت های مشخصی از مواد خام در ترکیب شیمیایی بدنه و لعاب آن ها استفاده شده است. این تناسب و نحوه پخت مواد دلیلی است بر انسجام و استحکام سلادن، که با درجه حرارت شکل گیری فازهای بلورین بین بدنه و لعاب همسانی دارد.

کلیدواژه ها:

شهر گور ، سفال سلادن ، پرتوهای فوتونی ، سینکروترون ، کاتدولومینسانس