بررسی برهمکنش قارچ میکوریزا آربسکولار و سطوح مختلف فسفر بر گیاه باقلا (Vicia faba L.) تحت شرایط تنش خشکی

چکیده این پژوهش گلخانه ای باهدف بررسی اثر تنش خشکی، سطوح مختلف فسفر و تلقیح میکوریزایی بر شاخص های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و جذب عناصر غذایی در گیاه در شهرستان داراب در قالب یک آزمایش فاکتوریل با ۳ تیمار تنش خشکی در سه سطح (آبیاری نرمال، تنش متوسط و تنش شدید) فسفر در سه سطح (صفر،۱۰ و ۲۰ میلی گرم بر کیلوگرم خاک) و قارچ میکوریزا آربسکولار در سه سطح (صفر، ۷۵ و ۱۵۰ گرم) درسال ۱۴۰۲ انجام شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی به طورقابل توجهی رشد و نمو گیاه را تحت تاثیر قرار می دهد، به طوری که در سطح تنش حداکثر، تعداد برگ، ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۸/۵۱، ۳/۳۶، ۵/۴۰ و ۴/۴۰ درصد نسبت به شرایط نرمال کاهش یافت. همچنین، وزن خشک اندام هوایی و ریشه نیز به طورقابل توجهی کاهش یافت که نشان دهنده کاهش میزان آب و مواد آلی در بافت های گیاه است. علاوه بر این، تنش خشکی باعث کاهش جذب و انتقال فسفر در گیاه شد، به طوری که غلظت فسفر به طورقابل توجهی کاهش یافت. با افزایش سطح فسفر، بهبود قابل توجهی در شاخص های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه مشاهده شد. به طوری که تعداد برگ، ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۴/۳۷، ۰۲/۱۵، ۰۵/۱۹ و ۵/۲۶ درصد افزایش یافت. بیشترین تغییر در تعداد برگ گیاه مشاهده شد که نشان دهنده نقش مهم فسفر در تولید برگ های جدید و توسعه سیستم رویشی گیاه است. استفاده از قارچ های میکوریزا نیز باعث افزایش شاخص های مورفولوژیکی و شاخص کلروفیل گیاه شد. به طوری که تعداد برگ، ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۳/۱۲، ۹۷/۴، ۷/۵ و ۵/۹ درصد افزایش یافت. بیشترین تاثیر میکوریزا بر تعداد برگ گیاه بود که نشان دهنده نقش مهم میکوریزا در افزایش جذب فسفر و بهبود رشد سیستم رویشی گیاه است. در شرایط تنش آبی، گیاهان تلقیح شده با قارچ های میکوریز آربوسکولار ویژگی های رشد بهبود یافته و جذب مواد مغذی افزایش یافته، به ویژه برای فسفر را نشان دادند. وابستگی میکوریزایی در شرایط تنش متوسط حداکثر میزان را نشان داد و با افزایش شدت تنش و در شرایط آبیاری نرمال کاهش یافت. افزایش فسفر نیز باعث افزایش وابستگی میکوریزایی شد.به طورکلی، نتایج این پژوهش نشان می دهد که تنش خشکی تاثیر منفی قابل توجهی بر رشد و نمو گیاه دارد، اما افزایش سطح فسفر و استفاده از قارچ های میکوریزا می تواند تا حد زیادی این اثرات منفی را کاهش دهد.