مطالعه خصوصیات میوه و عملکرد تعدادی از ژنوتیپ های برتر و ارقام پکان (Carya illinoensis) در شرایط آب و هوایی استان گلستان

پکان با نام علمی Carya illinoensis متعلق به خانواده  Juglandaceaeاست. پکان نیاز سرمایی پایینی داشته و شرایط گرم را به خوبی تحمل کرده و محصولی تجاری و با ارزش تولید می نماید. در فاز اول آزمایش، درختان پیوندی پکان شامل چهار ژنوتیپ برتر استان گلستان )‘G۶۳’,’G۴۳’,’G۴’,’G۳’) و دو رقم تجاری ̓ماهان̒ و ̓کومانچ̒ در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در دو منطقه در استان گلستان به مدت سه سال مورد ارزیابی قرار گرفتند و خصوصیات رویشی مورد مطالعه قرار گرفتند. در فاز دوم آزمایش، خصوصیات و عملکرد میوه براساس دسکریپتور پکان بررسی شد. اثر مکان و سال تنها بر صفت وزن میوه معنی دار گردید. بر این اساس، بیشترین وزن میوه در ژنوتیپ ‘G۴۳’ (۷۵/۱۱ گرم) بود. ژنوتیپ ‘G۴۳’ در بین ارقام و ژنوتیپ های مورد مطالعه در هر دو منطقه دارای میزان رشد قوی تر بوده و حجم تاج بالاتری نشان داد. براساس نتایج حاصله، از نظر عملکرد در میان ژنوتیپ های استان و رقم موجود، بالاترین عملکرد در سال دوم و متعلق به ژنوتیپ G۴۳ (۶۲/۱ کیلوگرم به ازای هر درخت) و پس از آن‘G۶۳’ (با میزان ۱۷/۱ کیلوگرم به ازای هر درخت) و کمترین عملکرد در رقم کومانچ (با میزان ۸/۰کیلوگرم به ازای هر درخت) بوده است. همچنین از نظر وزن میوه نتایج نشان داد که ژنوتیپ ‘G۴۳’ در گرگان در سال دوم بیشترین وزن میوه (۲/۱۲ گرم) را داشته است. همچنین این ژنوتیپ از نظر ابعاد میوه دارای بیشترین طول میوه (۲۲/۴ سانتی متر) می باشد. ژنوتیپ‘G۴’ در گرگان در سال دوم دارای کمترین وزن میوه (۷۴/۵ گرم) بوده است. مقایسه میانگین درصد مغز نشان داد که ژنوتیپ های ‘G۳’ و ‘G۴’ اختلاف معنی داری نداشته و در یک گروه قرار می گیرند. بیشترین درصد مغز در ژنوتیپ های ‘G۳’ (۴/۵۳- ۳۱/۵۳ درصد) و ‘G۴’ (۸۳/۵۴- ۴۳/۵۵ درصد) در هر دو مکان و هر دو سال می باشد. در این صفت، ژنوتیپ های ‘G۴۳’ و ‘G۶۳’ و رقم کومانچ تفاوت معنی داری نداشته و هر سه در یک گروه قرار گرفتند. براساس نتایج فاز اول اجرای طرح، بیشترین ارتفاع در رقم ماهان (۵/۲۴۲ سانتی متر) و کمترین در ژنوتیپ ‘G۶۳’ (۶۶/۱۱۸ سانتی متر) بود. همچنین کمترین گسترش تاج در ژنوتیپ ‘G۶۳’ (۱۱/۹۰ سانتی متر) و بیشترین در رقم کومانچ (۷۲/۱۳۸) به دست آمد. اختلاف معنی داری بین دو منطقه از نظر تاثیر بر صفات رویشی به دست آمد. طول فصل رشد در بین ارقام در منطقه گنبد ۲۵۷ روز و در گرگان از ۲۳۷ تا ۲۴۷ روز متفاوت بود. براساس ارزیابی این دو فاز و با در نظر گرفتن شرایط رشد و باردهی، دو ژنوتیپ’G۴’، ’’G۴۳ و ’G۶۳’ می توانند به عنوان ژنوتیپ های امیدبخش جهت توسعه مد نظر قرار داده شوند.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، سازگاری ، گردوسانان ، گرده افشانی ، گرگان