تاثیر وضوح مدل رقومی ارتفاع بر روی پهنه سیلاب (مطالعه موردی: رودخانه کارون)

یکی از مهم ترین بخش های مدل سازی سیلاب، مدل رقومی ارتفاع بستر رودخانه و دشت های سیلابی آن است. باتوجه به اینکه در بسیاری از مناطق کشور، نقشه های توپوگرافی با دقت بالا در دسترس نیست، در این تحقیق سعی شده است تا تاثیر کیفیت نقشه توپوگرافی بستر رودخانه کارون و محدوده های اطراف آن در بازه ملاثانی تا فارسیات بر روی مدل سازی پهنه سیلاب مورد بررسی قرار گیرد. محدوده طرح حدود ۱۱۰ کیلومتر از رودخانه کارون است که شامل سه ایستگاه آب سنجی ملاثانی، اهواز و فارسیات می باشد. برای مدل سازی دوبعدی در محیط HEC-RAS در دسترس بودن نقشه ارتفاعی منطقه موردمطالعه لازم است. بدین منظور نقشه ارتفاعی محدوده های اطراف رودخانه کارون با دقت های مختلف از طریق داده های نقشه های توپوگرافی موجود و تصاویر ماهواره ای تهیه  گردید. به دلیل در دسترس نبودن نقشه ارتفاعی از بستر رودخانه کارون، بستر رودخانه در محیط GIS ساخته شد. در این مطالعه جهت بررسی کیفیت نقشه توپوگرافی بر روی پهنه سیلاب از نقشه هایی با دقت ۳۰، ۵۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ متر استفاده شده است. جهت بررسی تاثیر نقشه های توپوگرافی با رزولوشن های مختلف بر پهنه بندی سیلاب نیز از عکس های ماهواره Sentinel-۲ به همراه ۱۲ شاخص کمی استفاده شده است. نتایج تحلیل ها نشان می دهد که امتیاز تهدید از ۶۷ درصد به ازای رزولوشن ۳۰ متری به ۶۶، ۵۹ و ۵۶ درصد به ازای رزولوشن های ۵۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ متری رسیده است که نشان دهنده کاهش ۱۱ درصدی به ازای کاهش ۵ برابری رزولوشن نقشه توپوگرافی بوده است. نتایج معیارهای کمی مختلف نشان می دهند که اندازه پیکسل های میانه (۵۰×۵۰ یا ۱۰۰×۵۰ متر) می توانند دقت معقولی را با کاهش محاسبات فراهم کنند. این نسبت به ویژه برای مطالعات در مقیاس منطقه ای یا تجزیه وتحلیل های فرامنطقه ای مفید است. به طورکلی، یافته ها بر اهمیت استفاده از وضوح مدل رقومی متناسب با اهداف و محدودیت های موجود در مدل سازی سیلاب تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

امتیاز تهدید ، سیلاب ، مدل رقومی ارتفاع ، HEC-RAS