ارزیابی توان ذخیره کربن در گونه های هالوفیت و خاک رویشگاههای شور (مطالعه موردی- دریاچه حوض سلطان قم)

این تحقیق به منظور بررسی و مﻘایسه توان ترسیب کربن اندام هوایی و زیرزمینی چهار گونه شورپسند بره تاغ (Halocnemum strobilaceum)، اشنان (Seidlitzia rosmarinus)، سنبله نمکی (Halostachys caspica) و گز (Tamarix ramosissima) و گونه غیر شورپسند درمنه دشتی (Artemisia sieberi) و نیز مﻘایسه میزان کربن ذخیره شده در خاک رویشگاه شور و غیر شور در سال ۱۳۹۵ در مراتع حوض سلطان قم انجام شد. از اندامهای هوایی، زیرزمینی و خاک زیر بوته ها ده نمونه برداشت و میزان کربن آلی نمونههای سرشاخه و ریشه و نیز ویژگی های مختلف نمونه های خاک تعیین گردید. نتایج تجزیه واریانس صفات اندازه گیری شده گیاهی نشان داد، اندام های هوایی چهار گونه مﻘاوم و یک گونه شاهد، قادر به ترسیب کربن هستند. میزان کربن موجود در اندام های هوایی پنج گونه اختلاف معنی داری در سطح ۵% داشت. گونه گز بیشترین میزان کربن در اندام هوایی را دارا بود. در چهار گونه شورپسند، میزان کربن آلی در ریشهها کمتر از سرشاخهها بود. گونه های درمنه دشتی با ۱/۸۶ درصد و گز با ۸/۸۵ درصد بیشترین مﻘدار ذخیره کربن در واحد حجم را داشتند. مﻘدار کربن ترسیب شده در خاک زیر بوته گز با ۵/۵۲ تن در هکتار بیشترین مﻘدار و زیر بوته سنبله نمکی با ۹/۲۹ تن در هکتار کمترین مﻘدار را داشت. این اختلاف می تواند ناشی از وجود بافت های چوبی و نیز لاشبرگ تولید شده بیشتر توسط گز در مﻘایسه با سایر گونه ها باشد. گیاه گز نسبت به سایر گونه های هالوفیت قادر است حجم بیشتری از کربن موجود در فضا را جذب و ترسیب نماید. به دلیل حجم بالای بیوماس هوایی و تولید علوفه و نیز فرم رویشی درختچه ای، گز می تواند به عنوان گونه گیاهی مناسب جهت پروژههای اصلاح مرتع و جهت ذخیره کربن در اراضی شور مد نظر قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اکوسیستم ، شورروی ، ترسیب کربن ، مناطق شور