پیش بینی گرایش به رفتار پرخطر براساس سیستم مغزی رفتاری و باور فراشناختی در دانش آموزان پسر مقطع متوسطه اول

رفتارهای پرخطر در دانش آموزان امروزه به یکی از علل عمده نگرانی در خانواده ها، نظام آموزشی و بهداشتی جوامع تبدیل شده است و آمارها حاکی از صعودی گرایش دانش آموزان به رفتارهای پرخطر، به ویژه در جوامع در حال توسعه، بوده است. لذا این مطالعه با هدف پیشبینی گرایش به رفتار پرخطر براساس سیستم مغزی-رفتاری و باورهای فراشناختی در دانش آموزان پسر انجام شد. پژوهش توصیفی-مقطعی و از نوع همبستگی بود. تمامی دانش آموزان پسر مشغول به تحصیل در مقطع متوسطه اول منطقه غرب تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴ جمعیت آماری پژوهش را تشکیل دادند که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای و براساس فرمول پلنت تعداد ۲۴۰ دانش آموز پسر به عنوان نمونه تعیین شد. دانش آموزان به پرسشنامه گرایش به رفتار پرخطر، پرسشنامه سیستم مغزی-رفتاری و پرسشنامه باور فراشناختی پاسخ دادند. برای تحلیل داده ها از آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون خطی با نرم افزار آماری SPSS-v۲۶ استفاده شد. نتایج نشان داد به ترتیب باور فراشناختی کل ۰/۲۸ درصد، سیستم فعال ساز رفتاری توان تبیین ۰/۱۹ درصد و سیستم بازداری توان تبیین ۰/۲۳ درصد از واریانس گرایش به رفتار پرخطر را دارند. همچنین تحلیل رگرسیون نشان داد متغیر سیستم مغزی-رفتاری با هم توان تبیین ۰/۱۷ درصد و متغیر باورهای فراشناختی با ابعاد آن با هم توان تبیین ۰/۲۲ درصد از واریانس گرایش به رفتار پرخطر در دانش آموزان پسر را دارند. در بین ابعاد باور فراشناختی نیز عامل باور منفی به ناتوانی در کنترل با ۰/۲۶ درصد بالاترین توان تبیین گرایش به رفتار پرخطر را داشت، اما عامل خودآگاهی شناختی در این رابطه معنادار نبود. طبق نتایج مطالعه حاضر، متغیرهای زیستی و فراشناختی در پیشبینی گرایش به رفتارهای پرخطر دانش آموزان نقش موثری دارند، بنابراین توجه به این متغیرها در برنامه های پیشگیرانه و درمانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

کلیدواژه ها:

رفتار پرخطر ، سیستم مغزی رفتاری ، باور فراشناختی ، دانش آموز پسر