تاثیر بهینه سازی تاریخ کاشت و دزهای کاربرد اختلاط علف کشی "اگزادیازون + کلوپیرالید" بر مهار علف های هرز و عملکرد کلزا

سابقه و هدف: در خوزستان، تنوع گونه ای علف های هرز کلزا با تغییر در شرایط محیطی در زمان کاشت این گیاه تفاوت چشمگیری می یابد. در بازه زمانی بین نیمه دوم مهر تا نیمه اول آبان که بخش بزرگی از کلزای استان کشت و کار می شود، علف هرز پنیرک (Malva spp.) غالب بوده و در صورت عدم کنترل علاوه بر ایجاد افت عملکرد دانه، پس از برداشت نیز افت ناخالصی و رطوبتی دانه تحویلی به مراکز خرید را به میزان زیادی بالا می برد. با توجه به محدود بودن سبد علف کشی کلزا و عدم کارایی علف کش های توصیه شده، کاربرد علف کش های ثبت شده برای سایر محصولات در زراعت کلزا اجتناب ناپذیر شده است. در این میان، علف کش اگزادیازون پتانسیل خوبی برای کنترل برخی علف های هرز خسارت زا مانند پنیرک نشان داده است. بنابراین، در این مطالعه پاسخ عملکرد دانه کلزا به دزهای کاربرد اختلاط علف کشی "اگزادیازون+کلوپیرالید" در تاریخ های کاشت مختلف بررسی شد.مواد و روش ها: تیمارهای آزمایشی شامل نسبت های مختلف اختلاط دو علف کش شامل "۲۵۰ میلی لیتر کلوپیرالید در هکتار + ۵۰ میلی لیتر اگزادیازون در هکتار"، "۵۰۰ میلی لیتر کلوپیرالید در هکتار + ۱۰۰ میلی لیتر اگزادیازون در هکتار"، "۷۵۰ میلی لیتر کلوپیرالید در هکتار + ۱۵۰ میلی لیتر اگزادیازون در هکتار"، "یک لیتر کلوپیرالید در هکتار + ۲۰۰ میلی لیتر اگزادیازون در هکتار" و بدون مصرف علف کش (شاهد آلوده) بودند. این تیمارها در پنج تاریخ کاشت شامل ۲۰ مهر، ۴ آبان، ۱۸ آبان، ۲ آذر و ۱۶ آذر سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ بر زیست توده علف های هرز و عملکرد دانه کلزا ارزیابی شد. هر تاریخ کاشت به عنوان یک محیط فرض شد و داده ها به صورت مرکب تجزیه شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که استفاده از دزهای بالاتر اختلاط علف کشی "اگزادیازون + کلوپیرالید" و تاریخ های کاشت زودتر منجر به کاهش بیشینه وزن خشک علف های هرز شد. در تاریخ های کاشت زودتر، دز کمتر اختلاط علف کش برای کاهش ۵۰ درصدی زیست توده علف های هرز موثر بود. بر مبنای خروجی های مدل، بیشترین افت عملکرد دانه در دامنه ای از شرایط مصرف دزهای کمتر و تاریخ های کاشت تاخیری مشاهده شد. کاربرد حدود ۷۵ درصد از حداکثر مقدار مصرف شده از اختلاط علف کشی "اگزادیازون + کلوپیرالید" در تاریخ های کاشت ۲۰ مهر، ۴ آبان و ۱۸ آبان به ترتیب تنها به افت عملکردی در حدود ۰/۷، ۳/۳ و ۹/۸ درصد منتج شد. همچنین، افت عملکرد دانه کلزا در تاریخ های کاشت ۲ آذر و ۱۶ آذر با همین مقدار از کاربرد اختلاط علف کشی "اگزادیازون + کلوپیرالید" به ترتیب به حدود ۶/۲۵ و ۳/۵۰ درصد رسید. مدل های توسعه یافته به خوبی توانستند پاسخ های زیست توده علف های هرز و عملکرد دانه کلزا به تاریخ های کاشت و دزهای مختلف علف کش را توصیف کنند. نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که ترکیب دزهای بالاتر اختلاط علف کشی "کلوپیرالید + اگزادیازون" با تاریخ های کاشت زودتر به طور موثری زیست توده علف های هرز را کاهش و عملکرد کلزا را افزایش می دهد. این یافته ها بر ضرورت بهینه سازی تاریخ کاشت و دز علف کش به منظور ترویج تولید پایدار کلزا تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

اختلاط علف کش ، توسعه مدل های دز-پاسخ ، دز کاهش یافته علف کش ، زیست توده علف هرز ، عملکرد دانه