بررسی برهمکنش قارچ مایکوریزا آربسکولار و سطوح مختلف فسفر بر گیاه باقلا (. vicia faba L ) تحت شرایط تنش خشکی.

این پژوهش گلخانه ای باهدف بررسی اثر تنش خشکی، سطوح مختلف فسفر و تلقیح مایکوریزایی بر شاخص های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و جذب عناصر غذایی در گیاه در شهرستان داراب در قالب یک آزمایش فاکتوریل با ۳۲ تیمار تنش خشکی در سه سطح (آبیاری نرمال، تنش متوسط و تنش شدید) فسفر در سه سطح (صفر، ۱۰ و ۲۰ میلی گرم بر کیلوگرم خاک) و قارچ میکوریزا آریسکوالر در سه سطح (صفر، ۱۵۰ و ۷۵ گرم) درسال ۱۴۰۲ انجام شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی به طورقابل توجهی رشد و نمره گیاه را تحت تاثیر قرار می دهد، به طوری که در سطح تنش حداکثر، تعداد برگ ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۵۱/۸ و ۴۰/۴ درصد نسبت به شرایط نرمال کاهش یافت. همچنین، وزن خشک اندام هوایی و ریشه نیز به طورقابل توجهی کاهش یافت که نشان دهنده کاهش میزان آب و مواد آلی در بافت های گیاه است. علاوه بر این، تنش خشکی باعث کاهش جذب و انتقال فسفر در گیاه شد، به طوری که غلظت فسفر به طورقابل توجهی کاهش یافت، با افزایش سطح فسفر، بهبود قابل توجهی در شاخص های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه مشاهده شد. به طوری که تعداد برگ ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۱۹/۰۵ و ۱۹/۰۵ درصد افزایش یافت. بیشترین تغییر در تعداد برگ گیاه مشاهده شد که نشان دهنده نقش مهم فسفر در تولید برگ های جدید و توسعه سیستم رویشی گیاه است. استفاده از قارچ های میکوریزا نیز باعث افزایش شاخص های مورفولوژیکی و شاخص کلروفیل گیاه شد. به طوری که تعداد برگ ارتفاع ساقه، سطح برگ و شاخص کلروفیل به ترتیب ۹/۹۷، ۱۳/۳ و ۹/۵ درصد افزایش یافت. بیشترین تاثیر میکوریزا بر تعداد برگ گیاه بود که نشان دهنده نقش مهم میکوریزا در افزایش جذب فسفر و بهبود رشد سیستم رویشی گیاه است. در شرایط تنش آبی، گیاهان تلقیح شده با قارچ های میکوریزا آریوسکوالر ویژگی های رشد بهبود یافته و جذب مواد مغذی افزایش یافته، به ویژه برای فسفر را نشان دادند. وابستگی میکوریزایی در شرایط تنش متوسط حداکثر میزان را نشان داد و با افزایش شدت تنش و در شرایط آبیاری نرمال کاهش یافت. افزایش فسفر نیز باعث افزایش وابستگی میکرریزایی شد. به طورکلی، نتایج این پژوهش نشان می دهد که تنش خشکی تاثیر منفی قابل توجهی بر رشد و نمو گیاه دارد. اما افزایش سطح فسفر و استفاده از قارچ های میکرریزا می تواند تا حد زیادی این اثرات منفی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، فسفر ، میکرریزا ، شاخص های مورفولوژیک ، محتوای عناصر