عشق و اخلاق مراقبت در اشعار مولانا: بازخوانی عرفانی-معاصر

این مقاله به خوانش تطبیقی اشعار مولانا جلال الدین بلخی از منظر نظریه اخلاق مراقبت می پردازد؛ رویکردی که در سنت اخلاق فمینیستی معاصر مطرح شده و بر همدلی، شفقت، مسئولیت پذیری و پیوندهای میان فردی تاکید دارد. مفاهیم محوری در مثنوی معنوی «از جمله عشق، مهرورزی، هم دردی و خدمت عاشقانه به دیگری» نشان می دهد که مولانا مراقبت را نه صرفا یک وظیفه اخلاقی، بلکه تجلی سلوک عرفانی می داند. در این نگاه، مراقبت برخاسته از عشق الهی است؛ عشقی که انسان را از دایره خودمحوری بیرون می برد و به سوی دیگری سوق می دهد. تحلیل تطبیقی میان اخلاق مراقبت و تجربه عرفانی مولوی، نشان می دهد که عشق در نگاه او نیرویی اخلاق آفرین و دگرگون ساز است؛ نیرویی که انسان را به همدلی، شفقت و توجه عمیق به رنج های دیگران فرا می خواند. مولوی با پیوند زدن میان عشق، رنج، و مهر، الگویی از زیست اخلاقی ارائه می دهد که می تواند افق های تازه ای برای بازاندیشی در نظریه های اخلاقی معاصر بگشاید. این مقاله می کوشد با ایجاد گفت وگویی میان سنت عرفان اسلامی و رویکردهای نوین اخلاقی، زمینه ای برای تاملی تازه بر پیوند میان عشق، اخلاق و مراقبت فراهم آورد. در این راستا، مقاله حاضر نشان می دهد که مفاهیم عرفانی در اندیشه مولانا، به ویژه در باب عشق و پیوند با دیگری، می تواند نه تنها به تعمیق فهم اخلاق مراقبت بینجامد، بلکه راهی برای معنابخشی به روابط انسانی در بستر بحران های اخلاقی معاصر نیز فراهم کند؛ راهی که از دل عرفان می گذرد. که چگونه سنت عرفانی اسلامی، به ویژه در اندیشه های مولوی، ظرفیت هایی برای توسعه اخلاق مراقبت فراهم می آورد و امکان گفت وگویی سازنده میان عرفان و اخلاق معاصر را مهیا می سازد.

کلیدواژه ها:

عشق ، مولانا ، عرفان ، اشعار.