ارزیابی پایداری عملکرد و سازگاری لاین های امیدبخش لوبیا چشم بلبلی در مناطق گرم و خشک

پایداری به تولید ثابت محصول (ثبات عملکرد) در مکان ها و سال های مختلف اطلاق می شود. هدف مراکز به نژادی به­دست­آوردن ارقام با سازگاری وسیع، عملکرد بالا، پایدار و مقاوم به انواع تنش های محیطی می باشد. بدین­منظور و جهت مقایسه عملکرد و بررسی سازگاری لاین­های لوبیا چشم­بلبلی، آزمایشی طی سه سال در سه منطقه دزفول، جیرفت و اهواز با تعداد ۱۱ لاین به­همراه رقم مشهد (شاهد) در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر سال، مکان و اثر متقابل سال در مکان بر همه صفات مورد مطالعه معنی­دار بود که نشان می­دهد ژنوتیپ­ها در مکان­ها و سال­های مختلف دارای عکس­العمل­های متفاوتی بوده­اند. ضریب تغییر صفات اندازه­گیری­شده از ۷/۲ برای صفت تعداد روز تا رسیدگی تا ۹/۱۷ برای صفت عملکرد دانه متغیر بود. نتایج مربوط به شاخص­های آماری متمایل به مرکز نشان داد که تغییرات صفات اندازه­گیری شده در مناطق مختلف زیاد بوده که نشان­دهنده تنوع ژنتیکی بالای لاین­های مورد بررسی می­باشد. بر اساس روش GGE biplot برای عملکرد دانه، دو مولفه اصلی اول و دوم به­ترتیب ۷۲/۴۷ و ۱۳/۲۳ درصد از تغییرات را توجیه نمودند. این بدان معنی است که بای پلات حاصل توانسته است ۸۵/۷۰ درصد از تغییرات ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط را توجیه نمایند که بیانگر اعتبار نسبتا بالای نمودار بای پلات حاصل از این مطالعه در تبیین تغییرات G + GE است. در مجموع، با توجه به نتایج صفات مورد ارزیابی در مناطق مورد بررسی، تجزیه پایداری عملکرد دانه با استفاده از روش گرافیکی و رتبه­ای و با درنظرگرفتن صفت مهم بازارپسندی (اندازه دانه که تابعی از وزن صد دانه می­باشد)، لاین ۷۲۵۹ که به لحاظ عملکرد دانه و وزن صد دانه در صدر بهترین لاین­های مورد بررسی قرار دارد، برای تمام مناطق مورد آزمایش توصیه می­شود.

کلیدواژه ها:

تجزیه پایداری رتبه ای ، تجزیه پایداری گرافیکی ، عملکرد دانه ، وزن صد دانه