بررسی تطبیقی رویکرد امام خمینی با رویکرد سنتی فقها در موضوع شناسی مسائل مستحدثه

پژوهش حاضر در راستای مقایسه رویکرد امام خمینی «ره» و فقه سنتی در موضوعشناسی مسائل مستحدثه انجام شد. بدین منظور پس از بررسی آثار امام راحل و فقهای سنتی، نخست ویژگی های موضوع شناسی امام و همچنین اصولی را که وی برای دستیابی به احکام شرعیه موضوعات مستحدثه از آنها استفاده کرده، به دست آمد. در وهله بعد با مقایسه دو رویکرد یاد شده موارد شباهت و تفاوت میان آنها به دست آمد. ش باهتهای دو رویکرد عبارتند از: باور به توان پاسخگویی فقه به نیازهای زمان، توجه به اهمیت تقدم مص الح عمومی و ارزش های اسلامی در تحلیل موضوعات و پذیرش کاربرد دانش های دیگر در فرآیند استنباط. اما تفاوت های دو رویکرد یاد شده عبارتند از: نوع نگاه به اجماع (امام: به عنوان راه کشف نظر معصوم و فقه سنتی: دلیل مستقل)، استفاده از عرف (امام: به صورت گسترده و فقه سنتی: در موارد عدم نص صریح)، بهره گیری از عقل (امام: در موضوع شناسی دقیق تر و فقه سنتی: برای عدم نص و تفسیر قواعد کلی)، انعطاف امام در بکارگیری روش ها، بهره گیری از دانش روز (امام: برای تحلیل موضوعات و فقه سنتی از دانش های صرفا نقلی)، گسترش حوزه فقه از فردی به اجتماعی توسط امام، تحول فقه (امام: تحول پیشرفت های علمی و تغییرات اجتماعی و فقه سنتی: صرف تطبیق مسایل جدید با اصول و قواعد سنتی)، اولویت دادن امام به احکام اجتماعی یا حکومتی به جای احکام فردی و استفاده از علوم (امام: استفاده از علوم مدرن و فقه سنتی: استفاده صرف از علوم نقلی و علوم پایه مرتبط با فقه).

کلیدواژه ها:

موضوعشناسی ، مستحدثه ، امام خمینی «ره» ، بررسی تطبیقی ، رویکرد سنتی