تشکیکی بودن تجرد و مادیت مبنای اساسی نظریه ی معاد جسمانی ملاصدرا

یکی از مهم ترین ابداعات ملاصدرا نظریه ی او در خصوص معاد جسمانی است که با اتکا بر مبانی جهان شناختی و معرفت شناختی ویژه ی حکمت متعالیه، تلقی متفاوت و منحصر به فردی از معاد جسمانی ارائه کرده است. ملاصدرا در آثار مختلف خود بحث معاد جسمانی را با ذکر چندین مساله به عنوان مقدمات بنیادین معاد جسمانی شروع می کند اما بی تردید معاد جسمانی ملاصدرا به طور مستقیم ریشه در برخی دیگر از اندیشه های بنیادین ملاصدرا هم دارد و یکی از این اندیشه های بنیادین ملاصدرا تعریف او از مجرد و مادی است تعریفی که نقشی بنیادین در تصویر ملاصدرا از معاد جسمانی دارد. تعریف ملاصدرا از مجرد و مادی به عنوان امری تشکیکی و بدون مرز قطعی، منجر به تشکیکی و ذومراتب شدن معاد انسان ها بر حسب مرتبه تجرد و مادیت آن ها و سعادت و شقاوت حاصل از آن شده و تبیین کننده ی جسم در مراتب عود و معاد انسان در اندیشه ی او بوده است. در این مقاله کوشیده ایم نخست به معرفی دو مفهوم مادی و مجرد پرداخته تا بر اساس برداشت ملاصدرا از این دو مفهوم به این بپردازیم که چگونه به اثبات معاد جسمانی می رسد و این دو مفهوم چه تاثیری در باور او به معاد جسمانی دارد. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی و تحلیلی است.

کلیدواژه ها:

معاد جسمانی ، ملاصدرا ، مادی ، مجرد ، تشکیک