تحلیل مفهوم «پیامد منطقی» در منطق اسلامی و سازگاری آن با واقع گرایی متافیزیکی

رابطه ی پیامد منطقی را دست کم براساس دو نگاه کلی نظریه برهانی و نظریه مدلی می توان تبیین کرد. براساس تحلیل نظریه برهانی وجود یک برهان از مقدمات به نتیجه است که نشان می دهد نتیجه پیامد منطقی مقدمات است؛ درحالی که براساس تحلیل نظریه مدلی در هر شرایطی که همه ی مقدمات صادق باشند و نتیجه نیز صادق باشد، نتیجه پیامد منطقی مقدمات است. در مقاله ی حاضر ابتدا مشخص شده که نگاه منطق دانان مسلمان به رابطه ی پیامد منطقی درواقع تقریری از تحلیل نظریه برهانی است. پس از آن، به این دلیل که تحلیل نظریه برهانی بیش تر ازجانب قائلین به موضع متافیزیکی ناواقع گرایی پذیرفته شده است، تلاش شده تا چگونگی سازگاری موضع واقع گرایانه ی منطق دانان مسلمان با اخذ تحلیل نظریه برهانی از پیامد منطقی تبیین گردد. براساس این پژوهش باتوجه به نگاه منطق دانان مسلمان به دانش منطق، و بداهت اصول و قواعد منطقی ازنظر ایشان و موضع واقع گرایانه ی ایشان درمورد معرفت، پذیرش تحلیل نظریه برهانی از پیامد منطقی را می توان با واقع گرایی متافیزیکی این منطق دانان قابل جمع دانست. در این نگاه منطق براساس قواعد استنتاج خود که یا بدیهی اند یا به قواعد بدیهی بازمی گردند پیامدهای منطقی مقدمات را مشخص می کند و این پیامدهای معتبر منطقی با واقعیت مستقل از ما مطابق اند و به همین دلیل صادق.

کلیدواژه ها:

منطق اسلامی ، پیامد منطقی ، تحلیل نظریه برهانی ، تحلیل نظریه مدلی ، واقع گرایی متافیزیکی ، واقع گرایی معرفتی ، ناواقع گرایی متافیزیکی