ارزیابی شاخص بهره وری کاربرد کود نیتروژن و تحلیل ارتباط آن با شاخص تغذیه نیتروژن در کاهو

ارتقای بهره وری کاربرد کود نیتروژن (NUtE) در گیاه یکی از مهم ترین چالش های موجود در بخش کشاورزی است. شاخص NUtE که به مفهوم مقدار زیست توده خشک (گرم) به ازای نیتروژن جذب شده (گرم) توسط گیاه است، تحت تاثیر عواملی مانند اقلیم و وضعیت تغذیه نیتروژن قرار دارد. بنابراین، ارائه راهکارهای مدیریتی برای افزایش NUtE می بایست با در نظر گرفتن وضعیت نیتروژن در گیاه انجام گیرد. در این پژوهش، رابطه ای بین شاخص تغذیه نیتروژن (NNI) و شاخص NUtE در گیاه کاهو بر اساس مفهوم غلظت نیتروژن بحرانی استخراج شد. بدین منظور آزمایشی در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع در کرج، در دو دوره کشت با اعمال تیمارهای مختلف کود نیتروژن انجام شد. شاخص های بهره وری جذب (NUpE)، کاربرد و تغذیه نیتروژن برای تمامی تیمارها محاسبه شدند. نتایج نشان داد که شاخص NNI برای کشت اول در بازه ۷۰/۰ تا ۲۲/۱ و برای کشت دوم در بازه ۶۰/۰ تا ۲۳/۱ متغیر بود. شاخص NUtE در اثر افزایش نرخ کاربرد کود، کاهش یافت. هم چنین، استفاده از کود نیتروژن بیشتر از ظرفیت جذب گیاه، منجر به کاهش شاخص NUpE شد. رابطه بین شاخص NUtE و NNI به ازای مقادیر مختلف زیست توده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد، در مقادیر ثابت NNI با افزایش زیست توده، شاخص NUtE به صورت غیرخطی افزایش یافت. هم چنین، نمودار بهره وری کاربرد نیتروژن بحرانی (NUtEc) به درستی تیمارهای با و بدون محدودیت نیتروژن را از یکدیگر متمایز نمود. در شرایط بهینه از نظر تغذیه کود نیتروژن، مقدار بحرانی شاخص NUtE برای گیاه کاهو، ۲۴ (گرم بر گرم) به دست آمد.

کلیدواژه ها:

غلظت نیتروژن بحرانی ، تغذیه گیاه ، گلخانه ، مدیریت کود نیتروژن