بررسی اثر تیمار سرمایی بر رفع خفتگی و پیش رس کردن کلوس (Kelussia odoratissima Mozaff.) گیاه دارویی بومی ایران

به منظور بررسی تاثیر تعداد ساعات سرمایی (۲ درجه سلسیوس) بر خفتگی و رویش جوانه ریشه غده ای گیاه دارویی کلوس، آزمایشی با پنج تیمار دوره سرمادهی (۰، ۷۰۰، ۱۴۰۰، ۲۱۰۰ و ۲۸۰۰ ساعت) در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد.  برخی شاخص های رویش و بیوشیمیایی و میزان هورمون های جیبرلیک اسید و آبسزیک اسید ارزیابی گردید. بیشترین میزان رویش ریشه غده ای کلوس (۷۲ درصد) در تیمار سرمایی ۲۸۰۰ ساعت مشاهده شد و همچنین در تیمار سرمایی ۱۴۰۰ ساعت نیز ۵۰ درصد غده ها رویش کرده بودند. تیمار سرمایی منجر به تسریع رویش، افزایش طول گیاهچه و بنیه گیاهچه شد. تحت تاثیر تیمار سرمایی بیشترین و کمترین میزان کربوهیدرات محلول (به ترتیب ۷۶ و ۷ میلی گرم بر گرم وزن تر) به ترتیب در تیمار سرمایی ۲۸۰۰ و صفر ساعت (شاهد) ثبت گردید. همچنین، بیشترین میزان جیبرلیک اسید و کمترین میزان آبسزیک اسید به ترتیب ۵/۷۵ و ۲/۲۰ (نانومول بر گرم وزن تر) در تیمار سرمایی ۲۸۰۰ ساعت مشاهده شد. علاوه براین، سرما باعث افزایش فعالیت آنزیم های آلفا آمیلاز، بتا آمیلاز و پروتئاز به ترتیب ۲/۱، ۶۳/۰ و ۳۵/۰ (میلی گرم بر گرم وزن تر) شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که خفتگی ریشه غده ای کلوس از نوع خفتگی فیزیولوژیک بوده و می توان آنرا با مشابه سازی شرایط محیطی بسته به طول دوره سرما و شرایط اکولوژیک رویشگاه تا حدودی خنثی کرد. در پایان مشخص شد که نیاز سرمایی کلوس تقریبا ۲۱۰۰ تا ۲۸۰۰ ساعت می باشد و پیش رس کردن کلوس در محیطی کنترل شده موفقیت آمیز بود.

کلیدواژه ها:

آلفا آمیلاز ، جیبرلیک اسید ، خفتگی فیزیولوژیک ، کربوهیدرات محلول ، نیاز سرمایی