شناسایی پیشران ها و پیامدهای کنشگری موثر رسانه های جریان اصلی در مدیریت بحران های اجتماعی سیاسی ایران (با تاکید بر سه رویکرد پیش بینانه، پیشگیرانه و آماده سازانه)

مقدمه: علیرغم آنکه بحران در نزد افکارعمومی و اغلب پژوهش های حوزه مدیریت بحران، تداعی کننده بحران های طبیعی و مخاطرات زیست محیطی است ولیکن با نگاهی نوآورانه، در این مقاله رویکرد غیرزیستی بحران را بررسی می کنیم چراکه در عصر کنونی بحران های انسان ساخت به واقعیتی اجتناب ناپذیر بدل شده ا ند که برهم زننده نظم و هنجارهای جامعه تلقی می شوند. در این مقاله با تاکید بر سه رویکرد پیش بینانه، پیشگیرانه و آماده سازانه، عوامل پیشران کنشگری موثر رسانه های جریان اصلی در مدیریت بحران های اجتماعی سیاسی و پیامدهای این نوع کنشگری در مدیریت بحران های مذکور شناسایی شد. روش: این مقاله از نظر ماهیت اکتشافی، از نظر سنجش روش کیفی و از نظر هدف کاربردی و روش انجام آن مصاحبه نیمه ساختاریافته بوده است. جامعه مورد بررسی شامل سیاستگذاران رسانه، اساتید حوزه ارتباطات بحران، خبرگان حوزه مدیریت بحران و دولتمردان حوزه سیاسی اجتماعی بوده اند که با روش نمونه گیری گلوله برفی به آنها دست یافتیم و با ۱۵ مصاحبه اشباع نظری حاصل شد. روش تجزیه وتحلیل داده ها تحلیل مضمون بوده است و از مجموع ۲۵۰ کد اولیه، ۱۵۹ مضمون پایه، ۲۶ مضمون سازمان دهنده و نهایتا ۸ مضمون فراگیر به دست آمد. یافته ها:  براساس یافته ها، کارکرد رسانه ها در مدیریت بحران شامل کارکرد حمایتی از افکار عمومی،کارکرد آگاهی بخشی،کارکرد مطالبه گری از نهادهای مسئول،کارکرد اطلاع رسانی و کارکرد استراتژیک است که با نقش آفرینی رسانه ها در ۳ فاز پیش، حین و پس از بحران تعریف می شود. نتایج: نتایج تحقیق نشان داد که عوامل زمینه ساز کنشگری موثر رسانه ها در فاز پیش بینی بحران های اجتماعی سیاسی شامل پیشران زیرساختی، توانمندی کارکردی رسانه، پیشران نیروی انسانی، پیشران استانداردهای حرفه ای و سرمایه اجتماعی رسانه است. نتایج کنشگری موثر رسانه ها در فاز پیش بینی بحران ها در سه حوزه پیامدهای اجتماعی کنشگری موثر رسانه پیش از بحران، پیامدهای سیاسی کنشگری موثر رسانه پیش از بحران و پیامدهای ناشی از مسئولیت اجتماعی بدست آمد. عوامل زمینه ساز کنشگری موثر رسانه ها در پیشگیری از بحران های اجتماعی سیاسی نیز در دو زمینه پیشران های مرتبط با عموم و پیشران های مرتبط با دولت و مدیران بحران نتیجه گیری شد. نتایج کنشگری موثر رسانه ها در پیشگیری از بحران های اجتماعی سیاسی به پیامدهای ماکرو و میکرو تقسیم گردید. عوامل زمینه ساز کنشگری موثر رسانه ها در فاز آماده سازی در برابر بحران نیز شامل پیشران های فرآیندی، محتوایی و بافتاری تعریف شد و در نهایت نتایج کنشگری موثر رسانه ها در فاز آماده سازی در برابر بحران های اجتماعی سیاسی، در سه حوزه پیامدهای آموزشی، روانشناختی و عملکردی رسانه دسته بندی شد.

کلیدواژه ها:

crisis management ، socio-political crisis ، effective media activism ، predictive ، preventive ، preparatory ، مدیریت بحران ، بحران اجتماعی سیاسی ، کنشگری موثر رسانه ، پیش بینانه ، پیشگیرانه ، آماده سازانه