ارائه الگوی همکارانه کمک رسانی در مدیریت بحران به منظور حداکثرسازی ارائه پوشش بشردوستانه به مناطق آسیب دیده از مخاطرات طبیعی

زمینه و هدف: مخاطرات طبیعی و انسانی، در صورت وقوع، تاثیرات و پیامدهای بلندمدت و منفی و گاهی غیرقابل جبران، به همراه دارند. در سطح جهانی و به ویژه در ایران، پاسخ به چنین مخاطراتی نیازمند مدیریت موثر و کارآمد در ارائه کمک رسانی مناسب است. یکی از راه های دستیابی به این هدف، اطمینان از وجود زنجیره تامین بشردوستانه بهینه می باشد. یکی از عوامل تعیین کننده در کیفیت و عمکرد بهینه زنجیره تامین بشردوستانه، همکاری و اقدام موثر و به موقع طرفین درگیر در این زنجیره است. از بازیکنان تاثیرگذار در چنین عملیات هایی، سازمان های بشردوستانه و کمک رسان، اهداکنندگان آنان، و دولت هستند. دولت ها یا با ارائه کالا به صورت مستقیم، و یا از طریق سپردن انواع مختلف کمک اعم از کالا و مالی به سازمان های بشردوستانه، به آسیب دیدگان فاجعه کمک می کنند. از طرف دیگر، سازمان های بشردوستانه بنا برحیطه فعالیت خود، محل دریافت کمک های اهداکنندگان هستند و بایستی با عملکرد درست و موثر، اعتماد این حامیان را جلب کرده و نگه دارند. در جهت تلاش برای این اعتمادسازی و نگهداری آن، تلاش برای آمادگی و برنامه ریزی برای زمان وقوع فجایع احتمالی بیشتر حائز اهمیت می گردد. یکی از راهکارهای بالا بردن عملکرد و سرعت و بهبود مدیریت در زنجیره تامین های اضطراری و بشردوستانه، بهره گیری از ظرفیت های سازمان های مربوط به بخش خصوصی است. روش پژوهش: یکی از خلاهای اساسی در فضای تحقیقاتی، وجود مدلی است که همکاری همزمان اهداکنندگان، سازمان های بشردوستانه، دولت را در کنار بخش خصوصی در نظر گرفته باشد. هدف از انجام این پژوهش، ارائه مدلی بر اساس نظریه بازی است که همکاری اهداکنندگان، سازمان های بشردوستانه، دولت و سازمان های بخش خصوصی را بررسی کند. در همین راستا و با هدف اطمینان حاصل کردن از ارائه پوشش حداکثری به نقاط آسیب دیده، مدلی ارائه می گردد که با توجه به تعداد و تنوع بازیکنان، کمک رسانی بر ابعاد فاجعه و تعداد نقاط آسیب دیده را در نظر می گیرد. همچنین، با توجه به اینکه سازمان های بخش خصوصی هر کدام دارای ظرفیت ها (برای مثال فضای انبار و تعداد کالای کمکی)، سرعت عمل و کیفیت عملکردی متفاوتی هستند، در صورت تمایل به استفاده از کمک آنان در زمان فاجعه، می توان با انجام بررسی های کیفیتی در دوران پیشا-فاجعه، سازمان های خصوصی واجد شرایط را در یک فهرست اضطراری  لیست و بر اساس ظرفیت های لجستیکی طبقه بندی نمود. مدل موجود در این تحقیق، کیفیت خدمات و شایستگی سازمان های خصوصی را مد نظر قرار دهد. این بخش این امکان را خواهد داد که در هنگام وقوع فاجعه، ترتیب پیش فرضی برای اولویت دادن به سازمان های خصوصی واجد شرایط دارای ظرفیت های مورد نیاز وجود داشته باشد. یافته ها: در پژوهش حاضر، مدلی همکارانه ارائه می شود که بر اساس مسئله پوشش حداکثری نقاط آسیب دیده ناشی از یک فاجعه طبیعی طراحی شده است. بازیکنان اصلی این مدل شامل دولت، بخش خصوصی، سازمان های بشردوستانه بین المللی و سازمان های مردم نهاد داخلی هستند. هر یک از این بازیکنان دارای ظرفیت های متنوعی شامل مراکز توزیع متعدد و کالاهای مختلف می باشند. مدل تدوین شده با استفاده از یک نمونه عددی فرضی و نرم افزار گمز حل شده و آنالیز حساسیت انجام گردید. نتایج این تحقیق نشان می دهد که همکاری بین بازیکنان مختلف، موجب پوشش موثر نقاط آسیب دیده شده است. همچنین، با در نظر گرفتن هزینه های تامین کالاهای کمکی و جابه جایی آن ها بین نقاط مختلف، امکان پیش بینی بودجه بهینه برای کل عملیات کمک رسانی فراهم آمده است. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان می دهد که همکاری بازیکنان می تواند پوشش نقاط آسیب دیده در زمان فاجعه را سرعت بخشیده و تسهیل کند. همچنین درگیر کردن بازیکنان با ظرفیت های مختلف منجر به بکارگیری ظرفیتهای موجود و دستیابی به میزان بهینه تابع بیشینه پوشش به بهترین شکل ممکن و از طریق تسهیل کمک رسانی توسط بخش خصوصی است. این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی برای بهبود فرآیندهای مدیریت بلایا و افزایش کارایی کمک رسانی در شرایط بحرانی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Humanitarian supply chain ، Game theory ، Aid organizations ، Crisis ، Natural Hazards ، زنجیره تامین بشردوستانه ، نظریه بازی ، سازمان های کمک رسانی ، بحران ، مخاطرات طبیعی