بررسی اثرات باکتریوفاژ و اسیدی فایرها بر عملکرد رشد، پاسخ ایمنی، جمعیت میکروبی و کیفیت گوشت جوجه های گوشتی

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: با توجه به محدودیت های اخیر در استفاده از آنتی بیوتیک ها در تغذیه دام و طیور، تولیدکنندگان محصولات دامی به‎ سمت استفاده از جایگزین کننده های کم خطرتر و سالم تری همچون باکتریوفاژها و یا اسیدی فایرها روی آورده اند. بنابراین هدف از انجام این مطالعه، بررسی اثر افزودن باکتریوفاژ و اسیدی فایرها به جیره بر عملکرد، سیستم ایمنی، جمعیت میکروبی و کیفیت گوشت جوجه های گوشتی بود. مواد و روش ها: در این تحقیق از ۴۸۰ قطعه جوجه گوشتی نر یک روزه سویه راس ۳۰۸ در قالب طرح کاملا تصادفی با ۶ تیمار، ۸ تکرار و ۱۰ قطعه جوجه در هر تکرار، استفاده شد. جیره های آزمایشی شامل ۱) جیره شاهد (فاقد افزودنی)، ۲) جیره شاهد + ۴۰ میلی گرم آنتی بیوتیک اینروفلوکساسین ۱۰ درصد/کیلوگرم جیره، ۳) جیره شاهد + ۰/۵ گرم باکتریوفاژ/ کیلوگرم جیره، ۴) جیره شاهد + ۱ گرم باکتریوفاژ/کیلوگرم جیره، ۵) جیره شاهد + ۳ گرم اسیدی فایر A/کیلوگرم جیره و ۶) جیره شاهد + ۳ گرم اسیدی فایر B/کیلوگرم جیره بودند. در پایان دوره آزمایشی، از هر تکرار دو پرنده کشتار و نمونه های مربوطه جهت انجام آزمایشات خون، کیفیت گوشت، سیستم ایمنی، ریخت شناسی و شمارش باکتری های دستگاه گوارش گرفته شد. کیفیت گوشت از طریق شاخص های مختلفی از جمله رنگ (*L برای روشنی، *a برای قرمزی و *b برای زردی)، آب از دست رفته در سردخانه (drip loss)، ظرفیت نگهداری آب، درصد کاهش پخت، pH و اکسیداسیون ارزیابی شد. پاسخ ایمنی با اندازه گیری تیتر آنتی بادی کل در برابر SRBC و پاسخ حساسیت به فیتوهماگلوتینین ارزیابی شد. محتویات روده پرندگان ذبح شده برای تخمین جمعیت میکروبی (E. coli، Lactobacillus، Bifidobacterium spp.، Salmonella enterica، و C. perfringens) استفاده شد. ریخت شناسی روده با اندازه گیری عمق کریپت و ارتفاع پرز مورد بررسی قرارگرفت. pH در محتویات ایلئوم و سکوم اندازه گیری شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SAS (۲۰۰۹) در قالب طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و میانگین ها با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن مقایسه شدند. یافته‎ ها: جوجه های تغذیه شده با جیره ۱ گرم باکتریوفاژ به ازای هر کیلوگرم جیره، بیشترین افزایش وزن را نشان دادند (۰/۰۵>p). مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک تحت تاثیر افزودن باکتریوفاژ و اسیدی فایرها قرار نگرفت (۰/۰۵باکتریوفاژ و کمترین آن در گروه دریافت کننده اسیدفایر مشاهده شد (۰/۰۵>p). اما درصد لاشه، درصد ماهیچه سینه، وزن نسبی کبد، چربی حفره شکمی، طحال و بورس تحت تاثیر جیره های آزمایشی قرار نگرفت (۰/۰۵گوشت سینه در جوجه های تغذیه شده با اسیدی فایر و باکتریوفاژ بیشتر از گروه شاهد و آنتی ‎بیوتیک بود. بین تیمارهای آزمایشی از نظر آب از دست رفته در سردخانه (Drip loss)، درصد افت پخت و pH گوشت (۴۵ دقیقه و ۲۴ ساعت بعد) از نظر آماری تفاوت معنی داری وجود نداشت (۰/۰۵گوشت سینه جوجه های تغذیه شده با اسیدی فایر و باکتریوفاژ بیشتر از جوجه های شاهد و آنتی بیوتیک بود (۰/۰۵>p). شاخص روشنایی (L*) گوشت تحت تاثیر جیره‎های آزمایشی قرار گرفت و بیشترین سطح L* در گوشت جوجه‎ های تغذیه شده با باکتریوفاژ مشاهده شد. اثر تیمارهای آزمایشی بر قرمزی (*a) و زردی (*b) گوشت معنی دار نبود (۰/۰۵گوشت (MDA) در جوجه های مصرف کننده باکتریوفاژ و اسیدی فایر A مشاهده شد. پاسخ ایمنی هومورال (تیتر Anti-SRBC) جوجه های گوشتی تحت تاثیر جیره های آزمایشی قرار گرفت، اما تعداد قرمز و گلبول های سفید و سطح لنفوسیت خون تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند. افزودن باکتریوفاژ به جیره جوجه های گوشتی باعث بهبود پاسخ ایمنی و افزایش سطح IgM، IgG و کل ایمونوگلوبولین ها در سرم خون شد (۰/۰۵>p). ارتفاع پرز و عمق کریپت در هر دئودنوم و ژئوژنوم تحت تاثیر جیره های آزمایشی قرار گرفت (۰/۰۵>p). بیشترین ارتفاع پرز دوازدهه و ژژنوم در گروه تغذیه شده با ۱ گرم باکتریوفاژ در کیلوگرم جیره و کمترین ارتفاع داوزدهه و ژوژنوم در گروه تغذیه شده با اسیدی فایر A مشاهده شد (۰/۰۵>p). بیشترین عمق کریپت در دئودنوم و ژئوژنوم در گروه دریافت کننده باکتریوفاژ و کمترین عمق کریپت در گروه تغذیه شده با آنتی بیوتیک مشاهده شد (۰/۰۵>p). شاخص ارتفاع پرز/ عمق کریپت، pH ایلئوم و محتویات سکوم تحت تاثیر جیره های آزمایشی قرار نگرفت. جمعیت های لاکتوباسیلوس، بیفیدوباکتریا، سالمونلا انتریدیس و کلستریدیوم پرفرنجنس تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند (۰/۰۵>p). کمترین جمعیت باکتری در جوجه های تغذیه شده با آنتی بیوتیک مشاهده شد. در مقابل، بیشترین تعداد لاکتوباسیلوس و بیفیدوباکتری در گروه تغذیه شده با ۱ گرم باکتریوفاژ در کیلوگرم ماده خشک جیره و بیشترین میزان سالمونلا انتریدیس در گروه شاهد مشاهده شد (۰/۰۵>p). جمعیت باکتری E. Coli و باکتری های تولید کننده اسید لاکتیک (LAB) تحت تاثیر گروه های تجربی قرار نگرفتند. نتیجه گیری: افزودن ۱ گرم باکتریوفاژ در کیلوگرم جیره، علاوه بر بهبود عملکرد رشد، ارتقای سیستم ایمنی و بهبود کیفیت گوشت باعث ایجاد تغییرات مناسب در ریخت شناسی روده و استقرار جمعیت باکتری های مفید در روده جوجه های گوشتی شد. علاوه بر این، از باکتریوفاژها می توان به عنوان یک جایگزین کننده مفید و موثر در جیره جوجه های گوشتی بجای آنتی بیوتیک ها استفاده نمود.

کلیدواژه ها:

Acidifier ، Bacteriophage ، Broiler ، Growth Promoter ، Meat ، اسیدی فایر ، باکتریوفاژ ، جوجه گوشتی ، گوشت ، محرک رشد