مقایسه اثربخشی CBT و ذهن آگاهی بر کاهش علائم PTSD و افزایش تاب آوری در قربانیان حوادث طبیعی

هدف از پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی دو رویکرد درمانی شناختی-رفتاری (CBT) و مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و افزایش تاب آوری در قربانیان حوادث طبیعی بود. این مطالعه نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری شامل افراد آسیب دیده از بلایای طبیعی (سیل و زلزله) درچند استان ایران در سال ۱۴۰۳ بود. ۴۵ نفر از این افراد به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه CBT، ذهن آگاهی و کنترل جای داده شدند. مداخلات در قالب ۸ جلسه گروهی برگزار شد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل مقیاس شدت PTSD (PCL-۵) و پرسش نامه تاب آوری کانر و دیویدسون (CD-RISC) بود. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون های تعقیبی انجام شد. نتایج نشان داد که هر دو مداخله CBT و ذهن آگاهی در مقایسه با گروه کنترل، به طور معناداری منجر به کاهش علائم PTSD و افزایش تاب آوری شدند (p < ۰. ۰۰۱). در کاهش علائم PTSD، CBT اثربخشی بیشتری نسبت به ذهن آگاهی داشت، در حالی که در افزایش تاب آوری تفاوت معناداری میان دو رویکرد مشاهده نشد. یافته ها حاکی از آن است که هر دو روش می توانند به عنوان مداخلات موثر روان شناختی در بازتوانی قربانیان حوادث طبیعی به کار گرفته شوند، و با توجه به اهداف درمانی و شرایط افراد، انتخاب و ترکیب آن ها می تواند کارایی بیشتری داشته باشد.

کلیدواژه ها:

درمان شناختی-رفتاری ، ذهن آگاهی ، اختلال استرس پس از سانحه ، تاب آوری ، بلایای طبیعی.